Thi thử toàn quốc - Đề ôn tập giữa học kì 2 - Môn Sinh lớp 12 - Trạm 2

Sự hình thành nhiều giống vật nuôi, cây trồng là kết quả của phân li tính trạng trong chọn lọc nhân tạo.

Bằng chứng sinh học phân tử liên quan đến DNA, RNA, protein và mã di truyền.

Việc hầu hết các loài sinh vật có chung mã di truyền phản ánh mối quan hệ nguồn gốc chung ở mức phân tử.

- Sự thay đổi màu sắc hoa phù dung là hiện tượng thường biến (sự mềm dẻo kiểu hình).

- Cùng một kiểu gene nhưng tùy vào điều kiện môi trường (đặc biệt là nhiệt độ và độ pH của dịch bào thay đổi từ sáng đến tối) mà biểu hiện thành các màu sắc khác nhau. Sự thay đổi này giúp sinh vật thích nghi tạm thời với môi trường và không di truyền cho đời sau.

Toàn bộ các allele của tất cả các gene trong quần thể tại một thời điểm tạo thành vốn gen (gene pool) của quần thể.

A, C, D: Đều là thành tựu của công nghệ gene. Các sinh vật này (ngô Bt, lúa vàng, chuột mang gene người) được tạo ra bằng cách đưa gene ngoại lai vào hệ gene của chúng.

B: Bò lai Sind là kết quả của phép lai hữu tính truyền thống giữa hai giống bò khác nhau (Red Sindhi và bò Vàng Việt Nam). Mục đích là để kết hợp khả năng chịu đựng tốt của bò nội và năng suất thịt, sữa cao của bò ngoại.

- Sự thay đổi màu lông của cáo tuyết là một ví dụ điển hình về sự tương tác giữa kiểu gene và môi trường. Yếu tố môi trường tác động trực tiếp ở đây là nhiệt độ.

- Vào mùa đông, nhiệt độ xuống rất thấp, các gene quy định tổng hợp sắc tố bị ức chế hoặc biểu hiện khác đi khiến lông có màu trắng (giúp ngụy trang trong tuyết). Khi mùa hè đến, nhiệt độ tăng cao kích thích quá trình tổng hợp sắc tố sẫm màu, giúp chúng hòa lẫn với màu của đá và cây cỏ.

Thỏ Himalaya mang gene quy định lông đen.

Ở nhiệt độ cao (trên 35°C): enzyme liên quan đến tổng hợp melanin (sắc tố đen) bị bất hoạt → lông mọc ra màu trắng.

Ở nhiệt độ thấp (dưới 25°C): enzyme hoạt động, melanin được tổng hợp → lông mọc màu đen.

Việc buộc nước đá làm giảm nhiệt độ ở vùng da → gene lông đen biểu hiện.

- Thỏ Himalaya: cùng kiểu gene nhưng màu lông khác nhau ở các vùng cơ thể → biểu hiện tính trạng phụ thuộc môi trường.

- Thí nghiệm cạo lông và buộc nước → lông mọc lại màu đen ở vùng ấm → cho thấy biểu hiện màu lông bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ.

→ Để thu được đời con có ưu thế lai cao nhất thì ta có 2 phép lai sau: Chủng I và Chủng II; Chủng III và Chủng IV.

Quần thể có thành phần kiểu gene : xAA:yAa:zaa  

Ta có số cá thể mang kiểu gene AA bằng số cá thể mang kiểu gene aa → x = z.

→ tần số allele của quần thể là: p_A = 0,5; q_a = 0,5.

“Trạng thái động của quần thể, tác dụng của chọn lọc, cơ sở tiến hoá” → không thuộc định luật Hardy–Weinberg.

Quần thể đạt cân bằng di truyền là: 0,09AA : 0,42Aa : 0,49aa.

Ở quần thể tự thụ phấn hoặc giao phối gần bắt buộc, các cá thể có xu hướng giao phối giữa những cá thể có kiểu gene giống nhau, làm cho tần số allele không đổi nhưng tỉ lệ kiểu gene thay đổi. Qua nhiều thế hệ, kiểu gene dị hợp giảm dần, trong khi các kiểu gen đồng hợp (AA và aa) tăng lên do sự kết hợp giữa các allele giống nhau.

Sau càng nhiều thế hệ tự thụ phấn, tần số kiểu gene đồng hợp tử càng tăng và tần số kiểu gene dị hợp tử càng giảm. Trải qua vô số thế hệ tự thụ phấn (n → ∞), quần thể chỉ còn các kiểu gene đồng hợp tử. Tự thụ phấn không làm thay đổi tần số allele so với ban đầu.

Đề bài có đề cập đến các bào quan nhu ti thể, lục lạp nên đây là bằng chứng tế bào học.

A sai. Các cá thể mang biến dị kháng kháng sinh sẽ sống.

B sai. Đây là cơ chế chọn lọc tự nhiên.

C sai. Thuốc kháng sinh là yếu tố chọn lọc.

Theo thuyết tiến hóa hiện đại, giao phối không ngẫu nhiên chỉ làm thay đổi tần số kiểu gen mà không làm thay đổi tần số alen của quần thể.

Theo đề bài sau một thời gian số lượng có dại càng nhiều có thể là do cỏ dại kháng thuốc.

- Ban đầu, trong quần thể cỏ dại có sẵn những cá thể mang gene kháng thuốc diệt cỏ (đột biến tự nhiên). Khi người nông dân phun thuốc, phần lớn các cá thể cỏ dại không có gene này sẽ chết, nhưng những cá thể kháng thuốc vẫn sống sót.

- Những cá thể sống sót này tiếp tục sinh sản, truyền lại gene kháng thuốc cho thế hệ sau. Theo thời gian, tần số các gene kháng thuốc trong quần thể sẽ tăng lên, dẫn đến việc ngày càng có nhiều cá thể cỏ dại có khả năng chống lại thuốc diệt cỏ. Đây chính là quá trình chọn lọc tự nhiên đã tạo ra một quần thể cỏ dại mới có khả năng thích nghi với môi trường có thuốc diệt cỏ.

a) Qua bảng, ta thấy trình tự các nucleotide của loài A, B, C, D đều có những điểm khác biệt riêng. Đây là cơ sở di truyền tạo nên sự đa dạng giữa các loài → Đúng.

b) Loài A: C A G G T C A G T T

Loài C: C A G G A C A T T T

So sánh vị trí số 5 (T và A) và vị trí số 8 (G và T). Ngoài ra còn có sự khác biệt ở vị trí số 9. Tổng cộng khác nhau 3 nucleotide → Sai.

c) Loài B: C C G G T C A G G T

Loài D: C C G G T C A C G T

Hai loài này chỉ khác nhau duy nhất 1 nucleotide ở vị trí số 8 (B là G, D là C). Vì có số lượng nucleotide giống nhau cao nhất trong các cặp so sánh nên chúng có quan hệ gần nhất → Đúng.

d) Loài A: C A G G T C A G T T

Loài D: C C G G T C A C G T

Khác nhau ở vị trí số 2 (A và C), số 8 (G và C), số 9 (T và G). Tổng cộng khác nhau 3 nucleotide. So với các cặp khác, đây là mức độ khác biệt lớn (tương đương cặp A-C). Trong bối cảnh trắc nghiệm này, nhận định hướng tới việc xác định các cặp có ít điểm tương đồng nhất → Đúng.

Dựa trên học thuyết Darwin, chúng ta phân tích các nhận định sau:

a) Đây là quan điểm của Lamarck (môi trường thay đổi làm sinh vật thay đổi theo). Darwin không cho rằng môi trường hay thức ăn trực tiếp gây ra những biến đổi thích nghi này → Sai.

b) Sinh vật không có khả năng "tự biến đổi" theo ý muốn để thích nghi. Sự biến đổi màu sắc là kết quả của các biến dị di truyền ngẫu nhiên → Sai.

c) Chim vẫn ăn sâu màu xanh nếu chúng phát hiện ra. Tuy nhiên, sâu màu xanh có khả năng ngụy trang tốt hơn, nên tần suất bị phát hiện và bị ăn thịt thấp hơn so với các màu khác, chứ không phải là không bị ăn → Sai.

d) Những con sâu có biến dị màu xanh (ngẫu nhiên) sẽ ít bị chim ăn thịt hơn, có cơ hội sống sót và truyền lại đặc điểm này cho đời sau. Qua nhiều thế hệ, số lượng cá thể màu xanh tăng lên và trở thành đặc điểm phổ biến của quần thể → Đúng.

a) Thông thường, mật độ rừng thông trồng để đảm bảo sinh trưởng tốt dao động khoảng 1000 - 1500 cây/ha tùy giai đoạn. Con số 2500 cây/ha là mức mật độ khá cao, thường dẫn đến tình trạng cạnh tranh gay gắt → Đúng.

b) Ánh sáng và dinh dưỡng là các nguồn sống có hạn. Khi các cây mọc gần nhau, chúng sẽ cạnh tranh chứ không hỗ trợ nhau để lấy thêm ánh sáng hay dinh dưỡng. Chúng chỉ hỗ trợ nhau trong việc chống gió bão hoặc giữ ẩm đất → Sai.

c) Do mật độ cao (2500 cây/ha), các cây sẽ cạnh tranh ánh sáng (hiện tượng vống lên). Những cây nhỏ, thiếu ánh sáng sẽ bị còi cọc và chết dần, đó chính là hiện tượng tự tỉa thưa để điều chỉnh mật độ → Đúng.

d) Khoảng cách hợp lý giúp mỗi cá thể có đủ không gian dinh dưỡng và ánh sáng để phát triển tối đa, đồng thời hạn chế sự lây lan của sâu bệnh → Đúng.

a) Đây là nội dung cốt lõi của định luật Hardy-Weinberg. Ngẫu phối giúp phát tán các allele và tạo ra trạng thái cân bằng ổn định về tần số allele qua các thế hệ → Đúng.

b) Tần số allele A ở thế hệ ban đầu: p = 0,4 + $\dfrac{0,6}{2}$ = 0,7.Vì đây là quần thể ngẫu phối và không có tác động khác, tần số allele sẽ không thay đổi qua các thế hệ. Do đó, sau 2 thế hệ, tần số A vẫn phải là 0,7, không thể là 0,25 → Sai.

c) Giao phối ngẫu nhiên và không có di - nhập gene (cách li) là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Để đạt cân bằng tuyệt đối còn cần thêm các điều kiện: quần thể đủ lớn, không có đột biến, và không có chọn lọc tự nhiên → Sai.

d) Khi quần thể người đạt trạng thái cân bằng di truyền. Nếu biết tần số người có kiểu gene lặn gây bệnh di truyền trong quần thể, người ta có thể xác định được tần số các allele của gene đó → Đúng.