Thi thử toàn quốc - Thi giữa học kì 2 - Môn Sinh lớp 12 - Trạm 1 - Ngày 21-22/3/2026

Chọn lọc tự nhiên là nhân tố tiến hoá có hướng.

Tiến hóa nhỏ là sự biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene trong quần thể qua các thế hệ.
→ Quần thể là đơn vị tiến hóa nhỏ.

- Mức phản ứng của kiểu gene là tập hợp các kiểu hình mà một kiểu gene có thể biểu hiện trong các môi trường khác nhau.

- Thường biến là sự thay đổi hình thái do môi trường, nhưng không phải tập hợp tất cả các môi trường.

A - 0,42 : 0,09 : 0,49. Tổng = 1. Kiểm tra: tỉ lệ dị hợp (0,09) quá thấp, không thỏa p² : 2pq : q²
B - 0,36 : 0,48 : 0,16. Tổng = 1. So với p² : 2pq : q² = 0,6² : 2 × 0,6 × 0,4 : 0,4² = 0,36 : 0,48 : 0,16 → Đúng.
C - 0,5 : 0,1 : 0,4. Tổng = 1. Tỉ lệ dị hợp (0,1) không đúng theo công thức 2pq.
D - 0,5 : 0,25 : 0,25. Tổng = 1. Không phù hợp tỉ lệ Hardy–Weinberg.

→ Ví dụ về thành tựu tạo giống bằng phương pháp lai hữu tính giữa hai giống khác nhau trong nước: Lợn rừng lai (con lai giữa lợn Móng Cái và lợn rừng trong nước).

Khi cùng một kiểu gene biểu hiện thành nhiều kiểu hình khác nhau tùy môi trường, đó là sự mềm dẻo của kiểu gene.

A sai: Màu sắc hoa do sự tương tác giữa kiểu gene và độ pH đất, không phải hoàn toàn do pH (nếu kiểu gene khác thì màu sắc có thể khác dù cùng pH).

B sai: Mỗi kiểu gene chỉ có một mức phản ứng duy nhất đối với một tính trạng.

D sai: Môi trường (độ pH) chỉ làm thay đổi kiểu hình (thường biến), không làm thay đổi kiểu gene của cá thể.

C đúng: Vì các cây có cùng một kiểu gene nhưng trồng ở các mức pH khác nhau cho ra các màu sắc khác nhau (xanh, tím, hồng, đỏ). Tập hợp các kiểu hình này chính là mức phản ứng của kiểu gene đó.

Chậu 1 (pH = 5): pH thấp hơn chậu 2 → màu xanh tím đậm hơn → màu tím.

Chậu 3 (pH = 6): trung gian giữa chậu 2 và 4 → màu giữa xanh tím và tím hồng → màu xanh.
Chậu 5 (pH = 7): pH cao nhất → màu hồng rõ nhất → màu hồng.
→ Chậu 1,3,5 lần lượt: Tím – Xanh – Hồng.

Phát biểu đúng là đáp án D.

A sai vì bộ NST của lúa mì là bộ lục bội 2nA + 2nB +2nD = 42.

B sai. Cây lúa mì lục bội vẫn có khả năng tạo giao tử bình thường.

C sai, vì loài lúa mì này tồn tại thành cặp 2 NST tương đồng.

D đúng.

Dựa vào công thức kiểm tra thấy quần thể có cấu trúc 0,81 AA : 0,18 Aa : 0,01 aa

→ Đã cân bằng di truyền.

Xét phương án B:
AA = 0,36 = p^2 → p = 0,6

aa = 0,16 = q^2 → q = 0,4

2pq = 2×0,6×0,4 = 0,48 → Khớp với Aa = 0,48 → Thỏa mãn Hardy–Weinberg.

Một quần thể ngẫu phối có tần số allele A = 0,4; a = 0,6. Ở trạng thái cân bằng di truyền sẽ có cấu trúc

0,4²AA: 2 × 0,4 × 0,6 Aa : 0,6² aa ↔0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa.

Phép lai aa × aa là sự tự phối vì kiểu gene của P giống nhau.

Trong chọn giống, để củng cố một đặc tính mong muốn, người ta dùng phương pháp tự thụ phấn hay giao phối cận huyết vì tạo điều kiện cho các gene lặn đều được biểu hiện thành kiểu hình, thuận lợi cho đánh giá kiểu gen.

Đây là ví dụ về cơ quan tương đồng, thể hiện hướng tiến hóa phân li của sinh vật.

Theo quan niệm của Darwin, chọn lọc tự nhiên tác động thông qua đặc tính di truyền và biến dị là nhân tố chính trong quá trình hình thành các đặc điểm thích nghi và sự hình thành loài mới.

Theo thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại, sự sống trên Trái Đất hình thành qua các giai đoạn:

- Tiến hóa hóa học: hình thành các hợp chất hữu cơ đơn giản và phức tạp.
- Tiến hóa tiền sinh học: các đại phân tử tự tập hợp, xuất hiện hệ thống tự sao chép và hình thành tế bào sơ khai đầu tiên.
- Tiến hóa sinh học: các sinh vật sống tiến hóa và đa dạng hóa.
→ Vì tế bào đầu tiên xuất hiện ở giai đoạn tiền sinh học nên chọn đáp án A.

Hiện tượng trên giống như quá trình hình thành quần thể kháng thuốc:

Ban đầu trong quần thể cũng có các allele kháng thuốc, khi xịt thuốc làm cho những cá thể không có khả năng kháng thuốc chết, những con sống sót tiếp tục sinh sản làm tăng số lượng cá thể kháng thuốc.

Ý đúng là B

a) Mã di truyền liên quan đến thông tin trên DNA và quá trình tổng hợp protein. Đây thuộc về cấp độ phân tử, do đó nó là bằng chứng sinh học phân tử → Sai.

b) Đây là nội dung cốt lõi của học thuyết tế bào, khẳng định tính thống nhất về đơn vị cấu tạo của mọi sinh vật → Đúng.

c) Protein là đại phân tử sinh học. Sự tương đồng về đơn phân (amino acid) cấu tạo nên chúng phản ánh nguồn gốc chung ở cấp độ phân tử → Đúng.

d)

- Gai cây hoàng liên có nguồn gốc từ lá.

- Gai cây hoa hồng có nguồn gốc từ biểu bì thân.

Vì chúng có nguồn gốc khác nhau nhưng cùng thực hiện chức năng tự vệ nên chúng là cơ quan tương tự, không phải cơ quan tương đồng → Sai.

a) Darwin cho rằng trong cuộc đấu tranh sinh tồn, những cá thể mang biến dị có lợi sẽ sống sót và sinh sản ưu thế hơn, từ đó truyền lại đặc điểm đó cho đời sau → Đúng.

b) "Nhu cầu và thị hiếu của con người" là động lực của Chọn lọc nhân tạo, không phải Chọn lọc tự nhiên. Động lực của CLTN là cuộc đấu tranh sinh tồn với các điều kiện môi trường → Sai.

c) Mặc dù Darwin coi cá thể là đơn vị chịu tác động của chọn lọc, nhưng ông cho rằng kết quả của CLTN là hình thành các loài mới mang đặc điểm thích nghi, không phải đơn thuần là hình thành quần thể (khái niệm quần thể được làm rõ hơn ở học thuyết hiện đại) → Sai.

d) Quần thể là đơn vị tồn tại thực tế của loài, là đơn vị sinh sản và là nơi diễn ra sự biến đổi vốn gene dưới tác động của các nhân tố tiến hóa. Do đó, quần thể được coi là đơn vị tiến hóa nhỏ nhất → Đúng.

a) Trong khoảng này, sinh vật vẫn còn sống nhưng sức sống yếu, các hoạt động trao đổi chất bị đình trệ hoặc gặp khó khăn do nhân tố môi trường quá cao hoặc quá thấp so với mức lý tưởng → Đúng.

b) Giới hạn sinh thái bao gồm cả hai điểm gây chết (trên và dưới). Khi nhân tố sinh thái vượt qua các điểm này, các cơ chế thích nghi của sinh vật bị phá vỡ dẫn đến tử vong → Đúng.

c) Đây là khoảng giá trị mà tại đó tốc độ sinh trưởng, khả năng sinh sản và sức đề kháng của sinh vật đạt mức tối đa → Đúng.

d) Mỗi loài có một vùng phân bố và đặc điểm thích nghi riêng. Ví dụ: Cá rô phi ở Việt Nam có giới hạn nhiệt độ từ 5,6^oC đến 42^oC, trong khi các loài vi khuẩn suối nước nóng có thể chịu được nhiệt độ trên 70^oC. Do đó, giới hạn sinh thái của mỗi loài là khác nhau → Sai.

a) Ở vùng A, nhóm tuổi trước sinh sản chiếm tới 82%, trong khi cá lớn (sau sinh sản) chỉ còn 2%. Điều này chứng tỏ cá lớn đã bị đánh bắt gần hết, chỉ còn lại cá con → Đúng.

b) Ở vùng B, nhóm tuổi trước sinh sản (48%) và sinh sản (42%) chiếm tỉ lệ xấp xỉ nhau và khá cao, đảm bảo sự thay thế ổn định cho quần thể. Đây là đặc điểm của tháp ổn định/cân bằng → Đúng.

c) Như đã phân tích ở ý (b), vùng B đang ở trạng thái ổn định, việc khai thác đang ở mức độ hợp lý, không phải bị khai thác quá mức → Sai.

d) Ở vùng C, cá sau sinh sản chiếm đa số (68%), trong khi cá con rất ít (12%). Đây là dạng tháp già, cho thấy quần thể ít bị tác động bởi đánh bắt, còn nhiều cá lớn chưa được thu hoạch → Đúng.