Thi thử toàn quốc Đánh giá năng lực Sư phạm Hà Nội - Môn Ngữ Văn - Trạm số 2 (SPT2103)

- Phân tích đáp án đúng

Hai câu đầu:

“Theo nghĩa truyền thống, kẻ sĩ là một người có học.”

“Có học nên biết lẽ phải trái để ‘tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ’.”

Từ “có học” được lặp lại ở câu thứ hai → tạo sự liên kết chặt chẽ về nội dung và ngữ nghĩa. Đây là phép lặp.

- Phân tích các đáp án sai:

+ A. Phép thế: Không có yếu tố nào dùng từ thay thế (như “họ”, “ông ấy”, “người đó”) cho một từ đứng trước.

+ B. Phép nối: Không xuất hiện quan hệ từ hoặc từ nối như “nhưng”, “và”, “bởi vậy”.

+ D. Phép liên tưởng: Không có hiện tượng gợi liên tưởng theo mạch ý (quá khứ – hiện tại, hình ảnh – khái niệm...). Mối liên kết hoàn toàn dựa trên lặp từ.

- Phân tích đáp án đúng: Toàn văn bản bàn luận, nêu quan điểm, dẫn chứng và lập luận về: tính trung thực của kẻ sĩ.

- Phân tích các đáp án sai:

+ B. Tự sự: Văn bản có kể chuyện (Chu Văn An, thái sử Bá), nhưng kể để làm dẫn chứng, không phải phương thức chính.

+ C. Miêu tả: Không nhằm khắc họa cảnh vật hay con người.

+ D. Biểu cảm: Không tập trung bộc lộ cảm xúc cá nhân.

- Phân tích đáp án đúng: Phần lớn văn bản xoay quanh hai ý lớn:

+ Trung thực – phẩm chất cốt lõi của trí thức (xưa và nay).

+ Sự cần thiết xây dựng một xã hội trung thực để tài năng và trí thức phát triển bền vững.

→ A bao quát cả 2 mạch nội dung trên → đầy đủ và chính xác nhất.

- Phân tích các đáp án sai

+ B. Chỉ nêu được phần “kẻ sĩ dám đấu tranh bảo vệ sự thật”, chưa bao quát nội dung về trí thức thời nay và xã hội trung thực.

+ C. Quá nhấn mạnh vào “đạo thánh hiền”, không phản ánh được nội dung bàn về trí thức hiện đại và vấn đề “bằng thật – người giả”.

+ D. Chỉ phản ánh 1 phần nhỏ: sứ mệnh của trí thức hiện nay, nhưng không nói đến vấn đề trung thực hay thực trạng xã hội.

- Phân tích đáp án đúng: Trong văn bản, tác giả nêu: “Nạn bằng giả” không nguy hiểm bằng “hội chứng bằng thật – người giả” → “nguy cơ gây lẫn lộn giá trị”.

⇒ Nghĩa là: Có bằng thật, nhưng năng lực, đạo đức, phẩm chất không xứng với bằng cấp → “người giả”.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. Người dùng bằng giả nhưng tỏ ra dùng bằng thật → ngược nghĩa.

+ B. “Sống giả dối” → không phản ánh đúng trọng tâm tác giả đề cập: trình độ – năng lực.

+ D. Người dùng bằng giả nhưng có trình độ cao → không liên quan đến khái niệm tác giả nhấn mạnh.

- Phân tích đáp án đúng:

Tác giả viết: “Không phải lúc nào cũng có một Chu Văn An...” “Không phải lúc nào cũng có anh em thái sử Bá...”

→ So sánh kẻ sĩ xưa.

Rồi tác giả khẳng định: “Kẻ sĩ thời nay chính là những trí thức… dám mày mò vào cõi không biết… phát hiện sự thật cho tương lai.”

⇒ Mục đích so sánh: Làm nổi bật vai trò – sứ mệnh mới của trí thức hiện đại - Không chỉ giữ đạo thánh hiền như xưa, mà còn phải chinh phục tri thức tương lai.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. Chỉ nói đến “dũng khí kẻ sĩ xưa”, không phải mục đích chính.

+ B. Không phải khẳng định “đều phải đối mặt nguy hiểm”.

+ D. “Kẻ sĩ ngày xưa dám chết vì sự thật” chỉ là dẫn chứng, không phải mục đích chính của so sánh.

- Phân tích đáp án đúng

Ngay câu mở đầu đoạn trích: “Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ; từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều.”

→ Tiếng trống thu không là tín hiệu báo buổi chiều muộn, gợi cảm giác ngày tàn, gợi không khí vắng lặng – hiu hắt đặc trưng tác phẩm.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. Tiếng mõ – Không xuất hiện trong đoạn trích.

+ C. Tiếng kẻng – Không được miêu tả.

+ D. Tiếng chuông – Không liên quan đến không khí buổi chiều trong truyện.

- Phân tích đáp án đúng: Câu văn gợi tả tiếng trống như một con người biết “gọi” buổi chiều. “Gọi” là hành động của con người → gán tính người cho sự vật → nhân hoá.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. So sánh: Không có từ so sánh “như”, “tựa”, “tựa như”…

+ B. Ẩn dụ: Không có hiện tượng chuyển đổi tên gọi theo quan hệ tương đồng.

+ C. Hoán dụ: Không dùng một bộ phận/chi tiết để gọi cái toàn thể.

- Phân tích đáp án đúng

Cảnh chợ tàn trong đoạn trích gồm:

+ “Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía.”

+ “Mấy đứa trẻ con nhà nghèo… nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre…”

→ Đây là những dấu vết cuối cùng của một khu chợ đã tàn, thể hiện sự xơ xác, nghèo nàn của phố huyện.

- Phân tích các đáp án sai:

+ A. Là cảnh hoàng hôn, không phải cảnh chợ tàn.

+ B. Là cảnh phố lên đèn, không liên quan chợ tàn.

+ D. Là âm thanh thiên nhiên buổi chiều, không mô tả chợ.

- Phân tích đáp án đúng

Trong đoạn trích: “Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền để mà cho chúng nó.”

→ Liên thương những đứa trẻ nghèo khổ vì chúng giống hình ảnh nghèo đói của chính gia đình chị → một sự cảm thông chân thành nhưng bất lực.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. Lòng buồn man mác: đúng với tâm trạng chung khi chiều xuống, không phải tâm trạng riêng trước cảnh trẻ nghèo.

+ C. Tâm hồn trở nên yên tĩnh…: thuộc đoạn cảm xúc Liên trước buổi chiều, không đúng hoàn cảnh câu hỏi.

+ D. Lặng theo mơ tưởng về cuộc đời mình: sai ngữ cảnh.

- Phân tích đáp án đúng: Đoạn trích gợi một bức tranh: thiên nhiên êm ả – thơ mộng nhưng nhuốm buồn, cuộc sống con người nghèo nàn – tàn tạ, không gian chìm dần vào bóng tối → biểu tượng cho cuộc sống mòn mỏi, tăm tối của người dân phố huyện.

=> Đáp án D khái quát đầy đủ nhất: vừa thể hiện tình yêu quê hương đậm chất Thạch Lam, vừa gợi không gian làng quê trầm buồn, phù hợp tâm trạng Liên.

- Phân tích các đáp án sai

+ A. Chỉ nói đến “đồng cảm với nỗi buồn của Liên” → quá hẹp.

+ B. Ý đúng nhưng chưa đủ chiều sâu, thiếu yếu tố “tình yêu quê hương”, “đậm chất thơ”, “nỗi buồn man mác”.

+ C. Nhấn mạnh tình yêu quê hương nhưng không nói đến nỗi buồn, cảnh tàn tạ – chưa đầy đủ nội dung nghệ thuật của Thạch Lam.