(5,0 điểm) Trong Truyện Kiều, đại thi hào Nguyễn Du đã

Câu hỏi số 138606:

Vận dụng cao

(5,0 điểm)

Trong Truyện Kiều, đại thi hào Nguyễn Du đã viết:

Thiện căn ở tại lòng ta

Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.

Từ cảm nhận một tác phẩm hoặc một đoạn trích văn học trong chương trình Ngữ văn 9, anh/chị hãy làm sáng tỏ quan điểm sáng tác được gửi gắm trong hai câu thơ trên.

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:138606

Phương pháp giải

phân tích, tổng hợp

Giải chi tiết

1. Dẫn dắt ý kiến:

- Xưa nay, đạo đức và tài năng, nói một cách khác “tâm” và “tài” là hai tiêu chuẩn để đánh giá phẩm chất của một con người. - Nhà thơ Nguyễn Du, tác giả của “Truyện Kiều” bất hủ, hơn ai hết, đã từng suy ngẫm và tâm đắc với chữ “tâm” nên đã khẳng định: Thiện căn ở tại lòng ta

Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài

2. Giải thích:

-Văn học là tiếng nói tâm hồn, gửi gắm tình cảm của người viết với con người và cuộc đời. Người nghệ sĩ sáng tác phải có cả tâm và tài.

+ Tâm: Lòng dạ con người. Tâm của con người chủ yếu, trước hết là lòng thương người, lòng nhân ái, làm việc gì, nghĩ suy điều gì cũng hướng về cái thiện. Tâm của con người, hiểu rộng ra là đức độ, phẩm chất tốt đẹp của con người. + Tài: Tài năng, trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp tinh xảo, năng khiếu tài hoa trí tuệ hơn người.

- Nguyễn Du khẳng định cái tâm quan trọng hơn, đó là tình cảm hướng về con người với tấm lòng trân trọng, nâng niu. Điều đó đúng với mọi tác phẩm văn chương, trước hết được thể hiện trong sáng tác của Nguyễn Du.

2. Phân tích một tác phẩm hoặc đoạn trích để chứng minh:

Ví dụ: lựa chọn đoạn “Kiều ở lầu Ngưng Bích”

a/ Khung cảnh lầu Ngưng Bích và cuộc sống của Kiều:

- Trong Truyện Kiều có nhiều đoạn thơ hay miêu tả nỗi cô đơn nhớ nhà của Kiều nhưng không đoạn nào thể hiện được trạng thái bi đát, bế tắc, cô đơn như trong "Kiều ở lầu Ngưng Bích". Đó là nỗi đau của người con gái khi đối diện với không gian xa vắng mịt mù, thời gian “ba thu dọn lại một ngày dài ghê”, thể hiện sựu mất mát, sự xa cách, nỗi trống trải cô đơn sau những cơn biến động của cuộc đời. Nguyễn Du bằng tình yêu thương của mình đã đồng cảm với nàng và cất lên tiếng thơ như viết ra từ gan ruột.

- Sáu câu thơ đầu là khung cảnh không gian trước lầu Ngưng Bích, nói lên nỗi cô đơn đến tận cùng của Thúy Kiều:

+ Nàng bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích: "khóa xuân"

+ Giữa không gian mênh mông, tâm trạng con người càng trở nên cô đơn, trống vắng. Cùng với không gian, sự tuần hoàn đều đặn của thời gian càng tô đậm tình cảnh cô đơn, trơ trọi của Kiều.

+ Miêu tả bằng những hình ảnh ước lệ, tượng trưng. Câu thơ “Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung” có hai cách hiểu:

Cách 1: non và trăng nhưu cùng nằm trong một bầu trời với không gian bang bạc.

Cách 2: Con người và thiên nhiên như cùng hòa điệu, cùng chung nỗi lòng, tình người tỏa vào cảnh vật.

=> Cái tâm của tác giả hiểu thấu tâm trạng con người, nhà thơ như cùng Kiều sống giữa lầu Ngưng Bích với nỗi đau đớn của người con gái lá ngọc cành vàng thoắt cái đã bị đẩy ra giữa cuộc đời, trải bao sóng gió vùi dập.

b/ Nỗi nhớ người yêu của Thúy Kiều:

- Kiều nhớ Kim Trọng, tưởng tượng ra cảnh Kim Trọng đang nhớ về mình, mong ngóng mà vẫn bặt tin. Nhớ người yêu bằng với cách thể hiện độc thoại, nói lên nỗi nhớ thương da diết.

- Từ “tấm son” ẩn dụ tấm lòng thủy chung nhớ thương Kim Trọng không bao giờ nguôi. Giờ đây, tấm lòng son của Kiều đã bị vùi dập, bị hoen ố, biết bao giờ cho phai, cho gột rửa được.

- Nàng đau đớn, xót xa vì:

+ Mối tình đẹp, trong trắng vừa chớm nở đã vội tan vỡ

+ Tình yêu của Kim TRọng không đổi mà mình đã phụ lời thề

+ Nàng hình dung những nỗi mong mỏi, đau khổ của người yêu

+ Chạnh nghĩ đến thân phận bơ vơ của mình nơi đất khách quê người

c/ Nỗi nhớ cha mẹ:

- Nếu với Kim Trọng, Kiều "tưởng" - nhớ, thì với cha mẹ, nàng "xót" - thương vô cùng. Ngôn ngữ của Nguyễn Du thật sắc sảo và tinh tế là ở đó. Bởi nàng tưởng tượng ra cảnh cha mẹ ngày ngày tựa cửa ngóng tin con, thời gian thì vẫn vô tình trôi qua hững hờ, nàng còn day dứt vì không phụng dưỡng được cha mẹ khi tuổi già sức yếu.

- Việc sử dụng câu hỏi tu từ "Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?" cùng điển tích Sân lai đã cho ta thấy tấm lòng hiếu thảo thành thực, sâu sắc của nàng.

* Cái tâm của Nguyễn Du quá sâu sắc, dành tình yêu thương cho con người khi để trật tự nỗi nhớ có vẻ bất thường. lẽ Thường người ta phải nhớ cha mẹ trước rồi mới đến người yêu. Vì không ai yêu thương ta bằng ba mẹ. Nhưng Nguyễn Du hiểu sâu sắc tâm trạng, tình cảm của nàng nên mới làm vậy. Vì bán mình chuộc cha và em, kiều phần nào làm trọn chữ hiếu. Khi nàng băn khoăn “Bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn” vè quyết tâm chọn chữ hiếu, không phải không nghĩ tới chữ tình nhưng đành phải vậy. Bây giờ, khi chữ hiếu đã được thực hiện, nàng mới nghĩ đến chữ tình. Trong nàng luôn băn khoăn, day dứt vì mình đã phụ chàng Kim. Cái tâm ấy được thể hiện qua ngôn ngữ, bút pháp hết sức hợp lí.

d/ Tâm trạng cô đơn, buồn tủi, lo lắng của Kiều:

- Tám câu cuối là bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc, miêu tả đầy đủ và rõ nét tâm trạng của nàng Kiều. Ở tám câu thơ có cả cái tâm, lẫn cái tài của tác giả, nhưng bao nhiêu nghệ thuật cũng cốt để nói lên tâm trạng con người, thể hiện sự đồng cảm của nhà thơ:

+ Nhớ cha mẹ quê hương

+ Nhớ người yêu, xót xa cho tình yêu lỡ dở

+ Buồn tủi, đau đớn cho thân phận mình

+ Dự cảm về tương lai đầy sóng gió

- Các từ láy được sử dụng với mật độ dày đặc nói lên một cách triệt để, chính xác tâm trạng của Kiều.

- Điệp ngữ “buồn trông” được điệp lại bốn lần như những đợt sóng lòng trùng điệp, càng khiến nỗi buồn dằng dặc, mênh mông, kết hợp với cái nhìn và cảm nhận từ xa đến gần, thu hẹp dần vào nội cảm con người càng tô đậm tâm trạng cô đơn,sầu nhớ, càng làm ám ảnh hơn nỗi đau đớn. Ở đây, tác giả dùng từ thật đắt giá: "buồn trông" chứ không phải "trông buồn" nghĩa là nỗi buồn sẵn có trong lòng nó phả ra, thấm sâu vào cảnh vật.

- Kiều còn có những dự cảm không hay về đời mình, thể hiện qua hình ảnh "gió cuốn mặt duềnh" và "ầm ầm tiếng sóng". Phải là Nguyễn Du, tài hoa, tinh tế và đồng cảm sâu sắc với nỗi bi kịch của Kiều mới có thể viết ra những vần thơ hay đến vậy.

=> Nguyễn Du viết Kiều như có máu chảy ở đầu ngọn bút, nước mắt thâm trên tờ giấy, khiên người ta đau đớn đến đứt ruột (Mộng Liên Đường Chủ Nhân)

3. Tổng kết:

- Khẳng định cái tâm của Nguyễn Du: đồng cảm sâu sác với nỗi đau đớn của con người, ở đây là nỗi đau của người con gái bị vùi dập trước cuộc đời; ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của con người. Thúy Kiều hiện lên trong trang thơ Nguyễn Du là người con gái giàu lòng yêu thương, hi sinh, vị tha.

- Tất cả những tác giả sống với thời gian đều phải viết từ gan ruột, cất lên lời trái tim.

- Những lời ấy được thể hiện độc đáo của bút pháp nghệ thuật phù hợp. Nghệ thuật và nội dung làm nên tác phẩm chân chính. Nghệ thuật góp phần thể hiện nội dung thêm sâu sắc và hấp dẫn.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link