Em hãy viết bài văn nghị luận phân tích nội dung và đặc sắc nghệ

Câu hỏi số 793925:

Vận dụng

Em hãy viết bài văn nghị luận phân tích nội dung và đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích trong truyện ngắn sau:

Bến tàu trong thành phố

- Xuân Quỳnh -

(Lược một đoạn: Nhà Hưng ở trong phố nhưng nó không biết ở đây có bến tàu thủy. Hàng ngày, sau buổi học, nó chỉ quanh quẩn trong nhà. Nó hay vẽ, thích nhất là vẽ tàu thủy. Hưng có một người anh khác mẹ tên Hà. Khi bố và mẹ anh chia tay, anh ở cùng mẹ. Nhưng bố mẹ Hưng vẫn rất quan tâm đến anh. Vì mẹ anh đi Liên Xô, anh chuyển đến ở nhà Hưng. Hưng không thích bởi từ nay không còn được chiều chuộng nhất nhà nữa. Anh Hà có đôi mắt xếch nên Hưng nghĩ chắc chẳng hiền.)

Có một hôm Hưng chạy chơi đâu về, thấy một vết mực loang trên cái tranh con tàu thủy để trên bàn mà Hưng vừa mới vẽ, tô màu cẩn thận. Hưng nghĩ ngay là anh Hà cố ý đánh đổ mực vào tranh. Hưng chộp lấy tờ tranh vò nhàu đi rồi òa lên khóc. Hưng khóc vì tiếc tranh thì ít, vì ức thì nhiều:

- Làm sao thể con? - Mẹ hỏi.

- Anh Hà... - Hưng vừa nói vừa nức nở. Anh Hà đánh đổ mực ra tranh của con.

- Không phải đâu. - Mẹ Hưng nói. - Không phải đâu, tại con mèo đấy. Ban nãy con mèo nó làm đổ mực tung tóe, anh Hà đã lau bàn và lọ mực, nhưng tranh của con thì không lau được.

- Không phải tại con mèo đâu. - Hưng đổ riệt cho Hà, - tại anh Hà đẩy!

- Tại con mèo!

- Tại anh Hà!

- Hưng! Đột nhiên mẹ quát lên, chưa bao giờ Hưng thấy mẹ giận như vậy. Rồi mặt mẹ bỗng buồn hẳn đi, mắt mẹ rơm rớm. - Hưng tại sao con lại nghĩ ác về anh con vậy? [...] Con phải xin lỗi anh con.

Đến chiều, khi con mèo về ăn cơm, Hưng trông thấy chân con mèo có dính tí mục. Hưng biết là mình đã nghi oan cho anh Hà nhưng vừa tự ái vừa ngượng nên Hưng vẫn lằng lặng chẳng nói gì.

(Lược một đoạn: Đêm ấy, Hưng chủ động làm lành, hai anh em vui vẻ trò chuyện. Một hôm, mẹ đưa hai anh em ra bến tàu chơi. Nghe tiếng còi tàu Hưng thấy nôn nao, tưởng như sắp phải xa anh Hà.)

Bỗng tự nhiên Hưng buột ra tiếng gọi:

- Anh Hà ơi!

- Gì thế?

- Anh ở đây với má và em mãi nhé!

- Mãi thì chắc chả được đâu, nhưng anh còn ở đây lâu, năm năm kia mà.

- Em biết rồi! Nhưng cuối cùng anh vẫn ở xa em, anh đi rồi em chơi với ai? Chẳng lẽ em ra bãi sông một mình, em chạy một mình, em cười một mình à? Chán lắm!

- Hay là, khi nào mẹ anh về, anh sẽ nói với mẹ anh xin chuyển công tác lên đây. Hai đứa ở gần nhau, má sẽ cho anh với Hưng ra bãi sông luôn. Chúng mình sẽ chơi với nhau mãi.

Chợt Hưng bậm môi, cúi đầu xuống rồi ngẩng lên, mếu máo:

- Anh Hà ơi! Anh đừng giận em nhé!

- Giận cái gì kia? - Hà ngơ ngác.

- Về cái chuyện đổ lọ mực ấy.

À... Mà anh không nhớ chuyện ấy đâu. Thôi chúng mình về đi, kẻo má đứng lâu một mình, má buồn....

Hai anh em nắm tay nhau chạy về phía bờ. Đằng sau là con tàu trắng đang đi xa dần.

[…]

(Nhiều tác giả, 65 truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2022, tr.236-244)

* Chú thích: Xuân Quỳnh (1942 - 1988) là gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại, cũng là cây bút có nhiều truyện ngắn viết cho thiếu nhi. Truyện của Xuân Quỳnh vừa giản dị, gần gũi, vừa trong trẻo, thuần khiết mà vẫn sâu sắc, chan chứa tình người. Bến tàu trong thành phố là một trong những truyện ngắn đặc sắc của Xuân Quỳnh dành cho thiếu nhi.

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:793925

Phương pháp giải

Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận, phân tích …

Giải chi tiết

1. Mở bài

Giới thiệu Xuân Quỳnh là cây bút có nhiều sáng tác dành cho thiếu nhi, văn phong giản dị, trong trẻo, giàu tình cảm.

Giới thiệu đoạn trích Bến tàu trong thành phố.

Khái quát: đoạn trích thể hiện sự chuyển biến trong tình cảm của Hưng đối với anh Hà, qua đó làm nổi bật tình cảm anh em chân thành, ấm áp; đồng thời cho thấy nghệ thuật xây dựng tình huống và nhân vật tự nhiên, tinh tế.

2. Thân bài

a. Hoàn cảnh và tâm lí ban đầu của Hưng

Hà là anh cùng cha khác mẹ của Hưng; do mẹ Hà đi Liên Xô nên Hà chuyển đến ở cùng gia đình Hưng.

Hưng không thích sự xuất hiện của anh vì sợ mình không còn được chiều chuộng nhất nhà.

Vì đã có định kiến với Hà nên khi bức tranh bị dây mực, Hưng lập tức cho rằng Hà cố ý làm đổ mực.

Dù mẹ giải thích là do con mèo và sau đó Hưng nhìn thấy chân mèo dính mực, Hưng vẫn im lặng vì tự ái và ngượng.
→ Thể hiện tâm lí trẻ thơ: ích kỉ, bồng bột, dễ suy diễn nhưng rất chân thật.

b. Sự thay đổi trong tình cảm của Hưng dành cho Hà

Sau khi hai anh em làm lành, Hưng dần cảm nhận được sự gần gũi, thân thiết với anh.

Khi nghe tiếng còi tàu, Hưng tưởng tượng đến lúc phải xa Hà và cảm thấy buồn, lo lắng.

Hưng tha thiết nói: “Anh ở đây với má và em mãi nhé!”.

Hưng sợ cảnh anh đi rồi mình phải “chơi một mình”, “chạy một mình”, “cười một mình”.

→ Hà đã trở thành người thân thiết, đem lại niềm vui và sự gắn bó đối với Hưng.

Cao trào tâm lí là khi Hưng chủ động xin lỗi anh về chuyện lọ mực.

→ Hưng đã biết nhận lỗi, vượt qua tự ái và trưởng thành hơn trong nhận thức, tình cảm.

c. Tình cảm và phẩm chất của Hà

Khi mèo làm đổ mực, Hà đã lau bàn và lọ mực.

Hà không chấp nhặt sự nghi oan của em.

Chính Hà nói: khi mẹ mình về sẽ xin mẹ chuyển công tác lên đây để hai anh em được ở gần nhau và “chơi với nhau mãi”.

Khi Hưng xin lỗi, Hà nhẹ nhàng đáp: “Mà anh không nhớ chuyện ấy đâu”.

→ Hà là người anh hiền hậu, bao dung, yêu thương và quan tâm đến em.

d. Ý nghĩa nội dung

Ca ngợi tình cảm anh em chân thành, trong sáng và sự gắn bó gia đình.

Thể hiện quá trình một đứa trẻ vượt qua định kiến, ích kỉ và tự ái để biết yêu thương, tin tưởng, nhận lỗi.

Gợi bài học: cần biết cảm thông, không vội phán xét người khác; dũng cảm nhận lỗi và trân trọng tình thân.

e. Đặc sắc nghệ thuật

Xây dựng tình huống truyện tự nhiên: Hưng nghi oan Hà làm đổ mực lên tranh, từ đó tạo điều kiện bộc lộ tính cách và sự thay đổi của nhân vật.

Miêu tả tâm lí trẻ em tinh tế: từ khó chịu, nghi ngờ, tự ái đến yêu quý, sợ xa anh và chủ động xin lỗi.

Khắc họa nhân vật chủ yếu qua lời nói, hành động, suy nghĩ và đối thoại.

Ngôi kể thứ ba giúp người kể linh hoạt theo sát diễn biến tâm lí nhân vật Hưng.

Ngôn ngữ đối thoại tự nhiên, gần với lời ăn tiếng nói trẻ nhỏ, làm câu chuyện chân thực và giàu cảm xúc.

Chi tiết kết thúc giàu ý nghĩa: “Hai anh em nắm tay nhau chạy về phía bờ. Đằng sau là con tàu trắng đang đi xa dần” góp phần làm nổi bật sự gắn bó của hai anh em.

3. Kết bài

Khẳng định đoạn trích hấp dẫn ở câu chuyện giản dị nhưng giàu tình cảm.

Qua sự thay đổi của Hưng và lòng bao dung của Hà, đoạn trích làm nổi bật vẻ đẹp của tình anh em, đồng thời gửi gắm bài học về sự thấu hiểu, chân thành và biết nhận lỗi.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link