BÀI THƠ CHƯA THỂ ĐẶT TÊN Nâng bát cơm trên tay, những hạt gạo gặt từ

BÀI THƠ CHƯA THỂ ĐẶT TÊN

Nâng bát cơm trên tay, những hạt gạo gặt từ cánh đồng bà tôi nằm xuống

Từng hạt gạo ngọt thơm, như lời ru của bà, người tôi chưa hề biết mặt

Tôi hình dung khuôn mặt bà mềm mại, khi bà được chôn vào trong lòng đất,

áo quần tơi tả, da dính chặt với xương

Trận đói năm bốn lăm, làng tôi đói mồ chôn xác chết

Mồ bà không ai biết

Bát cơm đắng miệng cha tôi 65 năm

65 năm sau, hương hồn tổ tiên dẫn cha và tôi đứng trước mộ bà

Lần đầu tiên tôi nghe cha gọi “Mẹ”

Cánh đồng lúa sau lưng cha run rẩy

Hai chân tôi gắn chặt vào bùn

Nghe trong khói hương, hồn bà lan tỏa, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng

Bà se sẽ hát ru gọi lúa trổ đòng

Nâng bát cơm trên tay, tôi đếm từng hạt gạo

Từng hạt óng ánh mồ hôi của những tổ tiên tôi còng lưng gieo gặt

Từng hạt óng ánh thơm lời ru của bà tôi

đơm lên từ lòng đất

Ngoài kia

trong hoàng hôn

lời ru bà tôi vẫn se sẽ trổ đòng

(Nguyễn Phan Quế Mai, Viết và đọc – Chuyên đề mùa đông 2025, NXB Hội Nhà văn, tr. 157)

Thực hiện các yêu cầu:

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Nhận biết

Chỉ ra những dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.

Xem lời giải

Câu hỏi:949087

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ

Giải chi tiết

- Văn bản thuộc thể thơ tự do

- Dấu hiệu xác định thể thơ: các dòng thơ có số tiếng không bằng nhau; Nhịp điệu linh hoạt, không theo niêm luật chặt chẽ; Cách ngắt dòng tự nhiên theo mạch cảm xúc.

Câu hỏi số 2:

Thông hiểu

Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với từng hạt gạo ngọt thơm ở khổ thơ đầu tiên.

Xem lời giải

Câu hỏi:949088

Phương pháp giải

Đọc toàn đoạn thơ để hình ảnh phù hợp

Giải chi tiết

Câu thơ: Từng hạt gạo ngọt thơm, như lời ru của bà, người tôi chưa hề biết mặt

- “Từng hạt gạo ngọt thơm” được so sánh: “lời ru của bà”

Câu hỏi số 3:

Thông hiểu

Phân tích tác dụng của phép tu từ liệt kê trong những dòng thơ sau: Hai chân tôi gắn chặt vào bùn Nghe trong khói hương, hồn bà lan tỏa, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng Bà se sẽ hát ru gọi lúa trổ đòng

Xem lời giải

Câu hỏi:949089

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ liệt kê để phân tích tác dụng

Giải chi tiết

- Liệt kê: “lan tỏa, bám sâu vào đất, mọc rễ vào ruộng đồng”

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu chậm rãi, trang nghiêm và linh thiêng; làm tăng sức biểu cảm, thể hiện sự xúc động mãnh liệt và lòng biết ơn sâu sắc của người cháu trước sự hy sinh của tổ tiên.

+ Nhấn mạnh sự gắn bó máu thịt, bất tử của linh hồn người bà với mảnh đất quê hương. Bà không mất đi mà hóa thân vào đất đai, vào từng bông lúa để tiếp tục nuôi dưỡng con cháu.

+ Phép liệt kê còn làm nổi bật sự gắn bó giữa con người và quê hương.

Câu hỏi số 4:

Thông hiểu

Anh/Chị hiểu gì về suy nghĩ, tình cảm của nhân vật tôi qua những câu thơ sau: Nâng bát cơm trên tay, tôi đếm từng hạt gạo Từng hạt óng ánh mồ hôi của những tổ tiên tôi còng lưng gieo gặt Từng hạt óng ánh thơm lời ru của bà tôi đơm lên từ lòng đất

Xem lời giải

Câu hỏi:949090

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản và phân tích

Giải chi tiết

- Qua những câu thơ, nhân vật “tôi” thể hiện:

+ Hành động "nâng", "đếm" cho thấy thái độ thành kính trước thành quả lao động và giá trị của sự sống của nhân vật tôi.

+ Nhân vật tôi còn nhận ra trong mỗi hạt gạo có "mồ hôi của tổ tiên" và "lời ru của bà". Đó là sự kết tinh của lao động cực nhọc và tình yêu thương bao la.

+ Nhân vật tôi còn thể hiện sự gắn bó với bà và quê hương: Hạt gạo gắn với “lời ru”, với đất, với truyền thống.

=> Nhân vật “tôi” đã ý thức sâu sắc về giá trị của lao động, cội nguồn và tình thân.

Câu hỏi số 5:

Vận dụng

Từ bài thơ trên, anh/chị rút ra thông điệp gì sâu sắc nhất cho bản thân? Lý giải vì sao chọn thông điệp đó? Trình bày khoảng 7-8 dòng.

Xem lời giải

Câu hỏi:949091

Phương pháp giải

Đọc kĩ ngữ liệu, rút ra thông điệp và đưa ra lí giải

Giải chi tiết

HS đọc kĩ văn bản và đưa ra thông điệp phù hợp

Gợi ý:

- Thông điệp: Bài thơ gửi gắm thông điệp sâu sắc về lòng biết ơn đối với cội nguồn và những thế hệ đi trước.

- Lí giải: Mỗi hạt gạo không chỉ là kết quả của lao động mà còn là kết tinh của mồ hôi, nước mắt và cả sự hi sinh của tổ tiên. Vì vậy, con người cần biết trân trọng những giá trị mình đang có và sống xứng đáng với công lao ấy. Trong cuộc sống hiện đại, khi nhiều người dễ quên đi nguồn cội, thông điệp này càng trở nên ý nghĩa. Bản thân em nhận ra rằng cần sống có trách nhiệm hơn, biết ơn gia đình, quê hương và nỗ lực học tập để tiếp nối những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã gây dựng.

Quảng cáo

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> 2K8 Chú ý! Lộ Trình Sun 2026 - 3IN1 - 1 lộ trình ôn 3 kì thi (Luyện thi 26+ TN THPT, 90+ ĐGNL HN, 900+ ĐGNL HCM, 70+ ĐGTD - Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com.Đầy đủ theo 3 đầu sách, Thầy Cô giáo giỏi, luyện thi theo 3 giai đoạn: Nền tảng lớp 12, Luyện thi chuyên sâu, Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.