Hình bên mô tả cấu tạo mang cá và quá trình trao đổi khí qua mang.a) Tại sao dòng nước qua mang

Câu hỏi số 949870:

Thông hiểu

Hình bên mô tả cấu tạo mang cá và quá trình trao đổi khí qua mang.

a) Tại sao dòng nước qua mang chỉ chảy một chiều? Điều đó có ý nghĩa gì với sự hô hấp của cá?

b) Trên mỗi phiến mang, dòng máu chảy theo hướng từ sau ra trước, còn dòng nước chảy từ trước ra sau. Hiện tượng này đem lại hiệu quả gì cho sự trao đổi khí ở mang cá? Giải thích.

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:949870

Phương pháp giải

- Cơ chế một chiều: Dựa trên sự phối hợp nhịp nhàng giữa đóng/mở miệng và diềm nắp mang, cùng với sự nâng/hạ của nền khoang miệng.

- Cơ chế ngược chiều: Dựa trên nguyên lý khuếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp. Khi hai dòng chất lỏng chảy ngược chiều, sự chênh lệch nồng độ O₂ được duy trì suốt chiều dài của mao mạch.

Giải chi tiết

a) Tại sao dòng nước qua mang chỉ chảy một chiều và ý nghĩa:

Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận:

- Khi cá ngậm miệng: Nền khoang miệng nâng lên, nắp mang mở ra làm giảm thể tích khoang miệng, áp suất trong khoang miệng tăng lên đẩy nước từ khoang miệng đi qua mang (nơi có áp suất thấp hơn) ra ngoài.

- Khi cá mở miệng: Nền khoang miệng hạ xuống, diềm nắp mang đóng lại làm thể tích khoang miệng tăng lên, áp suất giảm xuống hút nước từ bên ngoài vào.

- Sự phối hợp này tạo ra một áp suất đẩy nước lưu thông liên tục từ miệng qua mang rồi ra phía nắp mang mà không bị chảy ngược lại.

Ý nghĩa: Giúp dòng nước giàu O₂ liên tục đi qua mang, đảm bảo không có "khí cặn" hay nước nghèo O₂ bị đọng lại, tối ưu hóa lượng O₂ cung cấp cho máu.

b) Hiện tượng dòng máu và dòng nước chảy ngược chiều:

- Hiệu quả: Đây gọi là hiện tượng dòng chảy song song ngược chiều, giúp cá có thể lấy được khoảng 80% lượng O₂ hòa tan trong nước.

- Giải thích: Khi dòng nước và dòng máu chảy ngược chiều, máu chuẩn bị rời mang (đã giàu O₂) sẽ tiếp xúc với dòng nước mới vào (giàu O₂ nhất). Ngược lại, máu mới đến mang (nghèo O₂) sẽ tiếp xúc với dòng nước chuẩn bị rời mang (đã bị lấy bớt O₂).

Nhờ vậy, dọc theo toàn bộ chiều dài của phiến mang, nồng độ O₂ trong nước luôn cao hơn nồng độ O₂ trong máu. Sự chênh lệch (gradient) nồng độ này được duy trì suốt quá trình, giúp O₂ khuếch tán liên tục từ nước vào máu một cách tối đa.

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòngTD - Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.