Hệ nhóm máu ABO do một gene có 3 allele IA, IB và IO nằm trên nhiễm sắc thể số 9 quy định; trong

Câu hỏi số 949877:

Vận dụng

Hệ nhóm máu ABO do một gene có 3 allele I^A, I^B và I^O nằm trên nhiễm sắc thể số 9 quy định; trong đó I^A, I^B trội hoàn toàn so với I^O; I^A và I^B là đồng trội. Phả hệ bên ghi lại sự di truyền tính trạng nhóm máu hệ ABO và tính trạng bệnh M. Biết rằng, không phát sinh đột biến mới; các gene phân li độc lập và người phụ nữ số 3 không mang allele gây bệnh M.

a) Bệnh M do gene lặn hay gene trội, gene nằm trên nhiễm sắc thể thường hay nhiễm sắc thể giới tính gây ra? Giải thích.

b) Xác định kiểu gene của người số 4 và người số 5.

c) Dữ liệu của phả hệ không đủ cơ sở để kết luận người số 4 và người số 5 là đồng sinh cùng trứng hay đồng sinh khác trứng. Tại sao?

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:949877

Phương pháp giải

- Xác định tính trội/lặn của bệnh: Bố mẹ bình thường sinh con bị bệnh → bệnh lặn; bố mẹ bị bệnh sinh con bình thường → bệnh trội.

- Xác định vị trí gene: Nếu bệnh lặn mà con gái bị bệnh nhưng bố bình thường → gene nằm trên NST thường.

- Quy ước nhóm máu: Nhóm A (I^AI^A, I^AI^O), nhóm B (I^BI^B, I^BI^O), nhóm AB (I^AI^B), nhóm O (I^OI^O).

Giải chi tiết

a) Xác định quy luật di truyền bệnh M:

- Bệnh do gene lặn gây ra: Xét cặp vợ chồng số 10 và 11 đều bình thường nhưng sinh con số 17 bị bệnh. Điều này chứng tỏ bệnh do gene lặn quy định (Quy ước: m - bị bệnh, M - bình thường).

- Gene nằm trên NST thường: Xét người con gái số 17 bị bệnh (kiểu gene mm). Người con này phải nhận một giao tử m từ bố (người số 11).

Nếu gene nằm trên NST giới tính X (không có vùng tương đồng trên Y), người bố số 11 phải có kiểu gene X^MY (bình thường), chỉ truyền X^M cho con gái → con gái luôn bình thường.

Nhưng thực tế người số 17 bị bệnh → Mâu thuẫn. Vậy gene nằm trên NST thường.

Bệnh M do gene lặn, nằm trên NST thường gây ra.

b) Xác định kiểu gene của người số 4 và người số 5:

Xét về bệnh M: Cặp 10-11 sinh con 17 (mm) → người 11 phải có kiểu gene Mm. Người 11 nhận giao tử m từ bố (người số 4) hoặc mẹ (người số 3). Đề bài cho người số 3 không mang allele bệnh (MM) → người số 4 phải mang allele bệnh (Mm).

Người số 14 bị bệnh (mm) → phải nhận giao tử m từ cả bố (số 5) và mẹ (số 6). Vậy người số 5 có kiểu gene Mm.

Xét về nhóm máu:

Người số 7 có nhóm máu O (I^OI^O), nhận một I^O từ bố (người số 2) và một I^O từ mẹ (người số 1).

Vì người số 1 và số 2 đều nhóm máu B, nên kiểu gene của họ là I^BI^O.

Người số 4 và số 5 là con của cặp 1-2, đều có nhóm máu B. Tuy nhiên, họ có thể có kiểu gene I^BI^B hoặc I^BI^O.

Xét người số 5: Sinh con số 12 nhóm A (I^AI^-) và số 13 nhóm AB (I^AI^B). Người 5 nhóm B phải truyền I^B cho con 13. Người con 12 nhóm A phải nhận I^A từ mẹ (số 6) và I^O từ bố (vì bố số 5 chỉ có thể cho I^B hoặc I^O). Vậy người 5 là I^BI^O.

Xét người số 4: Người số 4 nhóm B, là con của cặp 1-2 (đều nhóm B, có con số 7 nhóm O). Do đó cặp 1-2 có kiểu gene I^BI^O × I^BI^O. Người số 4 có thể là 1/3I^BI^B hoặc 2/3I^BI^O. Tuy nhiên, quan sát các con của người số 4 (số 9 và 11) đều nhóm B. Vì người vợ (số 3) nhóm AB (I^AI^B), nên các con nhóm B chắc chắn nhận allele I^B từ mẹ. Kiểu gene của người 4 về nhóm máu có thể là I^BI^B hoặc I^BI^O (chưa đủ dữ kiện để khẳng định chắc chắn vì các con 9, 11 đều có thể nhận I^B hoặc I^O từ bố mà vẫn biểu hiện nhóm B).

Kết luận:

- Kiểu gene người số 4: MmI^BI^B hoặc Mm I^BI^O.

- Kiểu gene người số 5: Mm I^BI^O.

Để khẳng định là đồng sinh cùng trứng, hai cá thể phải giống hệt nhau về tất cả các kiểu gene.

Ở đây, người số 4 và số 5 có kiểu hình giống nhau (Nam, nhóm máu B, bình thường). Tuy nhiên, trong di truyền học, hai anh em đồng sinh khác trứng (do 2 trứng kết hợp với 2 tinh trùng khác nhau) vẫn có xác suất ngẫu nhiên nhận được các tổ hợp gene giống hệt nhau từ bố mẹ. Do phả hệ chỉ cho biết một số tính trạng hữu hạn, ta không thể loại trừ khả năng họ là đồng sinh khác trứng nhưng may mắn có kiểu gene trùng khớp ở các locus đang xét.

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòngTD - Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.