Đọc văn bản sau: KHO BÁU ĐỂ LẠI (Trích) – Văn Lê – (Tóm tắt bối cảnh: Hai chị em Lan

Đọc văn bản sau:

KHO BÁU ĐỂ LẠI

(Trích)

– Văn Lê –

(Tóm tắt bối cảnh: Hai chị em Lan Hương và Đạt, được ba cho về quê mẹ chơi nhân dịp nghỉ hè. Tại đây, hai chị em được đi tham quan nhiều nơi và có những trải nghiệm thú vị.)

(...) Nghe ba nói thế, hai chị em Lan Hương háo hức ghê lắm...

Trước hôm lên đường một ngày, thằng Đạt, em của Lan Hương “lên kế hoạch” với hai đứa bạn sẽ cùng về thăm quê. Thằng Đạt tuyên bố rằng lần này về Ninh Bình, nó sẽ leo lên núi Thủy Sơn (...). Nó còn tuyên bố rằng: nó sẽ là người đầu tiên ở miền Nam leo lên động Địch Lộng

(...)

Người ta bảo, cái gì sẽ đến ắt phải đến. Sau hai ngày đi đường, con tàu xuyên Việt đưa chị em Lan Hương và mấy đứa bạn đến thị xã Ninh Bình. Chuyến tham quan đầu tiên của chúng là núi Non Nước, còn gọi là Dục Thủy Sơn, Băng Sơn, Lạc Thủy, Sơn Thủy hoặc Hải Đại.

Tại sao núi lại lắm tên như thế nhỉ? – Thằng Phước thắc mắc.

Đứa trẻ được yêu mến bao giờ cũng có lắm tên. – Thằng Đạt trả lời. Nói rồi, nó kéo bạn bước tiếp.

Chẳng mấy chốc, tụi nó đã leo lên lưng chừng núi. Dọc đường lên, chúng nhìn thấy hàng trăm bài thơ của các danh nhân, hào kiệt khắp mọi thời đại, khắc trên vách đá. Điều làm tụi nó cảm thấy bực bội nhất là không một đứa nào hiểu được lấy một từ trong các bài thơ viết bằng chữ tượng hình ấy. Nó không khác với những bản mật mã mà chỉ những người có một vốn tri thức cổ mới có thể hiểu được. Trong lúc tụi nó đang băn khoăn, thì một cụ già xuất hiện. Cụ giống như một Tiên ông từ trên trời giáng núi. Râu tóc cụ bạc trắng, da dẻ hồng hào. Đôi mắt cụ sáng trưng, ánh lên một cái nhìn từ bi, hiền hậu.

Các cháu muốn hiểu những dòng chữ này, phải không? – Cụ ôn tồn hỏi.

Thưa cụ, chúng cháu không chỉ muốn, mà còn rất muốn ạ. – Thằng Đạt lễ phép trả lời. – Cụ có thể cho cháu biết hàng chữ nhỏ kia là gì không ạ?

Đó là hàng chữ “Sơn sắc chính y” của thái tử Trương Hán Siêu, danh thần đời Trần viết. Có nghĩa là “Sắc núi đúng như núi”. Ông ấy là người đầu tiên đặt tên núi này là “Dục Thủy Sơn” (Con chim trả tắm trên sông). Kia là bài thơ “Dục Thủy Lưu đề” của đức vua Lê Thánh Tông. Còn đây là thơ của Nguyễn Trãi. Ngài viết: “Dục Thủy là đóa hoa sen nở trên mặt nước. Cảnh đẹp như tiên sa xuống trần gian”. Các cháu cứ đi mà xem. Núi Thủy có hàng trăm bài thơ của các bậc quân vương, hào kiệt mọi thời. Các vua: Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông; các danh sĩ như: Trương Hán Siêu, Phạm Sư Mạnh, Ngô Thì Sỹ, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn đều có đề thơ ở đây cả. Thử hỏi, nước Nam ta có mấy nơi được như thế?...

Tụi thằng Đạt bắt đầu leo lên đỉnh núi. Từ đây, chúng có thể nhìn ra bốn hướng. Phía đông là núi Ngọc Mỹ Nhân, như một người phụ nữ nằm nghiêng, tóc chảy về phía biển. Phía tây là núi Kỳ Lân. Xa hơn nữa là cố đô Hoa Lư, núi non mấp mô như đang bơi trên đồng vậy. Phía nam là dãy Tam Điệp, với phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn nổi tiếng.

Thằng Đạt ngồi xuống gốc cây si già, nhìn xuống dòng sông Đáy. Nó lặng đi vì xúc động. Dòng sông hiền hòa như một dải lụa trắng mềm mại uốn quanh những cánh đồng, làng mạc xanh ngắt. Những con thuyền trở nên nhỏ nhoi như những chiếc lá tre đậu trên mặt nước. Thị xã Ninh Bình hiện lên mờ tỏ giữa sương mù. Quang cảnh trông giống như một bức tranh vẽ trên những bình sứ cổ.

(...)

Bọn trẻ tha thẩn chơi trên núi, cho tới khi chiều tà mới trở về. Đêm hôm ấy, thằng Đạt mơ thấy mình (...) xuống dòng sông. Với bộ đồ lặn mang theo, nó lặn tìm tới miệng con rồng phun nước bạc ở tận đáy sông. Đúng lúc ấy, nó nghe thấy có tiếng người gọi giật giọng. Nó choàng tỉnh... Trời đã sáng. Mọi người đang chờ nó ra xe đi thăm động Địch Lộng – một trong ba nơi đẹp nhất của trời Nam. (...)

Chuyến đi còn chưa hết, nhưng chỉ mới gần mấy ngày, bọn trẻ đã biết được bao nhiêu điều kỳ lạ. Tất cả những gì chúng được nghe, được thấy đã trở thành một kho báu riêng của mỗi đứa. Kho báu ấy là vô giá, không thể tính được bằng tiền.

(In trong “Tuyển chọn cho em - Chọn lọc các truyện hay dành cho thiếu nhi” - Nhiều tác giả, NXB Trẻ, 2026, trang 101-115)

Thực hiện các yêu cầu/Trả lời câu hỏi:

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Nhận biết

Xác định ngôi kể của đoạn trích “Kho báu để lại” – Văn Lê.

Xem lời giải

Câu hỏi:970343

Phương pháp giải

Căn cứ về ngôi kể, phân tích

Giải chi tiết

Ngôi kể thứ 3

Câu hỏi số 2:

Nhận biết

Nêu tên ngọn núi được nhắc đến chủ yếu trong đoạn trích trên.

Xem lời giải

Câu hỏi:970344

Phương pháp giải

Căn cứ nội dung bài đọc hiểu, tìm ý

Giải chi tiết

Ngọn núi được nhắc đến chủ yếu trong đoạn trích là núi Non Nước (núi Thuý Sơn.

Câu hỏi số 3:

Thông hiểu

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ hình ảnh trong câu văn sau: “Xa hơn nữa là cố đô Hoa Lư, núi non mấp mô như đang bơi trên đồng vậy”.

Xem lời giải

Câu hỏi:970345

Phương pháp giải

Căn cứ nội dung bài từ tượng hình, phân tích tác dụng

Giải chi tiết

- Từ tượng hình: mấp mô

- Tác dụng:

+ Từ tượng hình “mấp mô” gợi lên hình ảnh những dãy núi nhô lên, trùng điệp, không bằng phẳng. Qua đó làm cho cảnh cố đô Hoa Lư hiện lên sinh động, giàu vẻ đẹp tự nhiên và thơ mộng, khiến người đọc có cảm giác như núi non đang chuyển động.

+ Qua đó, câu văn thể hiện cái nhìn tinh tế, sự ngỡ ngàng và lòng yêu mến thiên nhiên tha thiết của nhân vật.

Câu hỏi số 4:

Thông hiểu

Nêu cách hiểu của em về nhan đề truyện “Kho báu để lại” – Văn Lê.

Xem lời giải

Câu hỏi:970346

Phương pháp giải

Căn cứ nội dung bài đọc hiểu, phân tích nhan đề

Giải chi tiết

Ý nghĩa nhan đề:

- Khó báu là những di sản văn hóa, lịch sử và danh lam thắng cảnh mà các bậc tiền nhân, quân vương, hào kiệt đời trước (như Trương Hán Siêu, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông...) đã để lại qua các bài thơ khắc trên vách đá và cảnh sắc quê hương.

- “Kho báu” ở đây còn mang ý nghĩa là những hiểu biết, trải nghiệm, vẻ đẹp văn hóa – lịch sử mà bọn trẻ có được trong chuyến đi. Đó là tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và vốn tri thức quý giá mà thế hệ trước để lại cho thế hệ sau.

=> Nhan đề giúp làm nổi bật giá trị tinh thần sâu sắc của truyện.

Câu hỏi số 5:

Vận dụng

Việc sử dụng yếu tố Hán Việt đã tạo nên điểm thú vị cho trích đoạn truyện ngắn ở phần đọc hiểu. Em có đồng ý với nhận định này không? Vì sao? (viết khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Câu hỏi:970347

Phương pháp giải

Căn cứ nội dung bài đọc hiểu, phân tích

Giải chi tiết

HS nêu quan điểm cá nhân và có lí giải phù hợp. Sau đây là gợi ý của Ban chuyên môn Tuyensinh247.com

- Đồng ý với nhận định trên.

- Vì:

+ Việc sử dụng nhiều từ Hán Việt như: “Dục Thủy Sơn”, “Thái phó”, “danh thần”, “cố đô”, “hào kiệt”,... đã tạo nên màu sắc cổ kính và trang trọng cho đoạn trích. Những yếu tố Hán Việt giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp lịch sử, văn hóa lâu đời của vùng đất Ninh Bình.

+ Đồng thời, cách dùng này còn làm tăng tính trang nghiêm, thiêng liêng khi nhắc đến các danh nhân và di tích nổi tiếng của dân tộc. Qua đó, đoạn truyện trở nên hấp dẫn và giàu chiều sâu hơn.

Quảng cáo

PH/HS 2K10 THAM GIA NHÓM ĐỂ CẬP NHẬT ĐIỂM THI, ĐIỂM CHUẨN MIỄN PHÍ!

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com Đầy đủ khoá học các bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống; Chân trời sáng tạo; Cánh diều. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. PH/HS tham khảo chi tiết khoá học tại: Link