Chủ đề của tác phẩm văn học là nơi thể hiện chiều sâu nhận thức, thể hiện tầm cao của

Câu hỏi số 977106:

Vận dụng

Chủ đề của tác phẩm văn học là nơi thể hiện chiều sâu nhận thức, thể hiện tầm cao của tư tưởng và năng lực thâm nhập đời sống của nhà văn. (Lê Lưu Oanh, Phạm Đăng Dư, Lí luận văn học, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, 2008, tr.118)

Em hiểu vấn đề trên như thế nào? Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 1500 chữ) làm sáng tỏ vấn đề qua đoạn trích Đất nước đàn bầu của Lưu Quang Vũ được trích ở phần Đọc hiểu.

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:977106

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

II. Thân bài

1. Giải thích

- "Chủ đề của tác phẩm văn học": Là vấn đề trung tâm, hiện tượng đời sống chính được nhà văn tập trung chọn lựa, phản ánh và thể hiện trong tác phẩm.

- "Chiều sâu nhận thức": Khả năng nhìn xuyên qua bề nổi của hiện thực để khám phá ra bản chất, quy luật, những tầng nấc ý nghĩa sâu xa của đời sống và con người.

- "Tầm cao của tư tưởng": Đỉnh cao triết lý, thái độ, sự trăn trở và thông điệp nhân văn mang tính định hướng, khai sáng mà nhà văn gửi gắm.

- "Năng lực thâm nhập đời sống": Mức độ gắn bó, vốn sống phong phú, sự thấu hiểu và trải nghiệm thực tế sâu sắc của nhà văn với số phận con người và lịch sử dân tộc.

=> Khái quát: Nhận định khẳng định chủ đề không đơn thuần là đề tài hay câu chuyện được kể, mà là thước đo năng lực quan sát, tầm vóc trí tuệ và tấm lòng của người nghệ sĩ trước đời sống.

2. Phân tích, chứng minh

- Chủ đề của đoạn trích: Hình tượng Đất nước và Dân tộc được khắc họa qua chiều dài lịch sử đau thương nhưng anh hùng, chiều sâu văn hóa truyền thống và sức sống trường tồn bất diệt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai.

- Chiều sâu nhận thức và năng lực thâm nhập đời sống của Lưu Quang Vũ:

+ Nhận thức về Đất nước trong đau thương, gian lao và cội nguồn văn hóa: Nhà văn không nhìn đất nước bằng lăng kính tô hồng đơn thuần mà thâm nhập sâu vào nỗi đau, sự vất vả của nhân dân: "Cái nỗi buồn dân tộc / Cái nỗi buồn bị đọa đày lăng nhục", hình ảnh những người lao động vô danh (quét đường, xẩm chợ, đò ngang, đánh giậm, đốt than, đập đá...).

+ Nhận thức sâu sắc về bản sắc văn hóa làm nên hồn cốt Việt Nam: Tiếng đàn bầu, nhịp sênh tiền, chiếc áo quai thao, các làng nghề cổ truyền (chạm bạc, đúc đồng, dệt the, lụa Trúc, rượu Mơ...).

+ Năng lực thâm nhập vào đời sống chiến đấu của thế hệ trẻ thời đại lửa cháy: Tác giả trực tiếp hòa mình và ghi lại hơi thở của thời đại: "Cháu đã đi những tháng năm lửa cháy / Với trùng điệp bạn bè cùng tuổi". Thấu hiểu sự gắn kết thiêng liêng giữa máu thịt đồng đội và lòng đất quê hương: "Máu đồng đội đã thấm vào đất ấy / Những đêm thức nghẹn ngào nghe đất gọi".

- Tầm cao tư tưởng của Lưu Quang Vũ

+ Tư tưởng về "Nhân dân là người làm ra Đất nước": Những con người vô danh chìm nổi trong lịch sử ("Bao gương mặt ngày xưa / Bây giờ ai nhớ nữa?") chính là những người truyền lửa, thổi hồn vào gỗ đá, khắc tạc nên dáng hình xứ sở ("Còn nóng rực tay người trong gỗ đá").

+ Sự tiếp nối thế hệ: Sự hòa quyện giữa "mặt người xưa" và "mặt anh em", "câu hát cũ" và "câu hát mới" khẳng định dòng chảy liên tục, bất tận của dân tộc.

+ Triết lý về sức sống bất diệt và niềm tin vào tương lai: Đất nước vượt qua đau thương bằng tình yêu thương của bà, của mẹ ("Bà đứng đó miệng trầu cay thơm ngát / Vầng yêu thương soi sáng suốt cuộc đời"). Khép lại bằng hai hình ảnh ẩn dụ giàu tầm vóc tư tưởng: "Đất nước đàn bầu" (văn hóa, tâm hồn, chiều sâu lắng đọng) và "Đất nước ban mai" (tương lai, hy vọng, sức sống bừng sáng).

3. Đánh giá nghệ thuật thể hiện

- Chiều sâu nhận thức và tầm cao tư tưởng được truyền tải qua thể thơ tự do phóng khoáng, dạt dào nhịp điệu cảm xúc. Sử dụng nhuần nhuyễn chất liệu văn hóa dân gian (ca dao, truyền thuyết, phong tục). Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng, phép tu từ ẩn dụ sinh động ("Đất nước đàn bầu", "Đất nước ban mai"). Giọng điệu trữ tình kết hợp sử thi; phép điệp cấu trúc và liệt kê dày đặc để tái hiện bề dày văn hóa, lịch sử; sự đối lập và nối tiếp giữa các lớp thời gian (quá khứ – hiện tại – tương lai), qua đó làm nổi bật dòng chảy liên tục và sức sống bất diệt của đất nước.

- Thấy được một Lưu Quang Vũ không chỉ tài hoa trên sân khấu kịch mà còn là một thi sĩ có trái tim nồng cháy tình yêu quê hương, tầm nhìn thời đại sâu sắc.

III. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link