Đọc đoạn trích: Mỗi một hành động đều dẫn đến một tác động nào

Câu hỏi số 979220:

Vận dụng

Đọc đoạn trích:

Mỗi một hành động đều dẫn đến một tác động nào đó, dù rõ ràng hay mơ hồ, dễ chịu hay phiền toái. Đó là lý do vì sao chúng ta cần phải chú ý tới lối cư xử của mình. Con người thường có xu hướng hành động một cách thiếu suy nghĩ vì họ tưởng mình là trung tâm của vũ trụ. Có thể chúng ta không chủ tâm làm hại người khác, nhưng khi điều đó xảy ra rồi thì dù vô tình hay cố ý, cũng chẳng thể cứu vãn. Chính vì vậy, thận trọng trong hành động là điều cần thiết.

Nếu biết chắc chắn hành động tai hại của mình sẽ không gây ra hậu quả gì ghê gớm, có lẽ chúng ta không cần lo lắng quá. Thế nhưng cần phải biết rằng, hành động gây hại không bao giờ là bình thường. Tôi chỉ muốn nói rằng nếu ngoài “nạn nhân” ra, không còn ai cảm thấy bị ảnh hưởng, thì ít nhất chúng ta cũng có thể đền bù được tổn hại. Nhưng thực tế không phải như thế, và chuộc lỗi là một công việc hết sức phức tạp. Mỗi hành vi của chúng ta luôn tỏa sóng ra xung quanh, tác động không chỉ những ai trực tiếp liên quan mà là cả cộng đồng. Chúng ta đừng bao giờ quên điều đó.

Đó là lý do vì sao hành động một cách hữu ích chứa đựng tiềm năng mang lại hòa bình cho thế giới. Tất cả đều khởi đầu từ những lựa chọn của mỗi cá nhân. Phát biểu này nghe có vẻ quá “lý thuyết”. Nhưng hãy nghĩ mà xem. Mỗi hành động tử tế của bạn hoặc của tôi đều có khả năng hình thành thói quen tích cực ở người khác.

(Trích Khi ta thay đổi thế giới sẽ đổi thay – Karen Casey, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2017, tr.147 – 148)

Từ nội dung đoạn trích, anh/chị hãy viết một bài văn (tối thiểu 500 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề sau: Thận trọng trong hành động.

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:979220

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về cách viết bài văn nghị luận xã hội; kết hợp các thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, phản biện và liên hệ thực tiễn để làm sáng tỏ vấn đề;

- Xây dựng bố cục chặt chẽ, lập luận logic, dẫn chứng phù hợp và rút ra bài học nhận thức, hành động.

Giải chi tiết

A. DÀN Ý CHI TIẾT

I. Mở bài

- Dẫn dắt: mỗi hành động đều tạo ra hậu quả trực tiếp hoặc lan tỏa; trong xã hội liên kết chặt chẽ, một quyết định thiếu suy nghĩ có thể ảnh hưởng nhiều người.

- Nêu vấn đề: thận trọng trong hành động là phẩm chất và kĩ năng cần thiết.

II. Thân bài

1. Giải thích:

- Thận trọng là cân nhắc kĩ dữ kiện, hậu quả, trách nhiệm và cách thực hiện trước khi hành động.

- Thận trọng không đồng nghĩa nhút nhát, chậm chạp hay không dám quyết định; đó là sự nhanh nhạy có kiểm chứng.

2. Vì sao phải thận trọng?

- Hành động đã thực hiện có thể không thể thu hồi hoàn toàn; lời nói, quyết định và dữ liệu phát tán đều để lại dấu vết.

- Trong những hệ thống phức tạp như y tế, giao thông, hàng không, pháp luật, một sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả rất lớn.

- Sự thận trọng giúp nhận diện rủi ro, lựa chọn phương án tối ưu, bảo vệ bản thân và người khác.

- Người hành động chín chắn tạo dựng uy tín, sự tin cậy và văn hóa trách nhiệm.

3. Dẫn chứng thực tế:

- Thảm họa tàu con thoi Challenger ngày 28/1/1986 khiến 7 phi hành gia thiệt mạng. Ủy ban điều tra kết luận quyết định phóng có sai sót: người ra quyết định không được biết đầy đủ lịch sử vấn đề của vòng đệm O-ring, khuyến nghị ban đầu không phóng dưới 53°F và sự phản đối còn tiếp diễn của các kĩ sư. Dẫn chứng cho thấy bỏ qua cảnh báo, thiếu chia sẻ thông tin và vội vàng trong hệ thống rủi ro cao có thể trả giá bằng sinh mạng.

- Trong đời sống số, một thao tác chuyển tiền hoặc chia sẻ thông tin sai cũng có thể gây hậu quả lan rộng; vì thế cần xác minh người nhận, nguồn tin, mục đích và quyền riêng tư trước khi bấm nút.

4. Mở rộng, phản biện:

- Thận trọng quá mức có thể biến thành do dự, bỏ lỡ thời cơ. Vì vậy cần đặt thời hạn ra quyết định và xác định mức thông tin “đủ”.

- Phê phán lối sống hấp tấp, nghĩ mình là trung tâm, hành động trước rồi bắt người khác gánh hậu quả; đồng thời phê phán sự cầu toàn lấy cớ “cẩn thận” để trốn tránh trách nhiệm.

5. Phương pháp rèn luyện:

- Tạm dừng và xác định mục tiêu trước khi hành động.

- Thu thập dữ kiện từ nguồn đáng tin, kiểm tra giả định và hỏi người có chuyên môn khi cần.

- Dự kiến người bị ảnh hưởng, hậu quả tốt – xấu và khả năng khắc phục.

- Dùng danh sách kiểm tra với công việc lặp lại hoặc có rủi ro cao.

- Sau hành động, đánh giá kết quả và chịu trách nhiệm sửa sai.

III. Kết bài

- Khẳng định: thận trọng là biểu hiện của trí tuệ, trách nhiệm và sự tôn trọng người khác.

- Liên hệ: hãy tạo thói quen “dừng – kiểm tra – hành động – chịu trách nhiệm” từ những việc nhỏ.

B. BÀI VĂN THAM KHẢO

Lưu ý: Bài viết sử dụng dẫn chứng cụ thể nhưng vẫn tập trung phân tích, tránh biến bài nghị luận thành phần kể chuyện hoặc liệt kê thành tích.

Mỗi hành động của con người đều tạo ra một tác động nào đó. Có tác động xuất hiện ngay trước mắt, có tác động lan xa đến những người ta không hề gặp; có sai lầm còn sửa được, nhưng cũng có quyết định để lại hậu quả không thể đảo ngược. Vì thế, thận trọng trong hành động không phải biểu hiện của sự nhút nhát mà là phẩm chất của người biết suy nghĩ, biết chịu trách nhiệm và tôn trọng cuộc sống của người khác.

Thận trọng là cân nhắc kĩ dữ kiện, mục tiêu, cách thực hiện và hậu quả trước khi hành động. Người thận trọng không vội tin vào ấn tượng đầu tiên, không làm chỉ vì số đông thúc giục, cũng không bỏ qua cảnh báo chỉ vì chúng gây bất tiện. Tuy nhiên, thận trọng khác với chần chừ. Chần chừ là không dám quyết định dù đã có đủ thông tin; thận trọng là biết cần kiểm tra điều gì, kiểm tra đến mức nào và ra quyết định đúng thời điểm.

Sự thận trọng trước hết giúp ngăn ngừa những hậu quả khó cứu vãn. Một lời xúc phạm có thể xin lỗi nhưng không thể xóa hoàn toàn kí ức của người bị tổn thương; một thông tin riêng tư đã đăng lên mạng có thể tiếp tục bị sao chép dù bài viết gốc đã xóa; một quyết định sai trong y tế, giao thông hay kĩ thuật có thể liên quan đến sinh mạng. Bởi vậy, mức độ cẩn trọng phải tương xứng với mức độ rủi ro: việc càng ảnh hưởng nhiều người, càng cần quy trình kiểm tra, tham vấn và trách nhiệm rõ ràng.

Thảm họa tàu con thoi Challenger là một minh chứng đau xót. Ngày 28 tháng 1 năm 1986, Challenger vỡ sau khi phóng, khiến cả bảy phi hành gia thiệt mạng. Báo cáo của Ủy ban Tổng thống Hoa Kỳ kết luận quyết định phóng có sai sót. Những người đưa ra quyết định cuối cùng không được biết đầy đủ lịch sử các vấn đề liên quan đến vòng đệm O-ring; họ cũng không nắm rõ khuyến nghị ban đầu của nhà thầu về việc không phóng khi nhiệt độ dưới 53°F và sự phản đối vẫn tiếp diễn của các kĩ sư sau khi ban quản lí thay đổi quan điểm. Nếu các cảnh báo được truyền đạt đầy đủ và được xem xét với thái độ thận trọng, Ủy ban cho rằng rất có thể quyết định phóng đã không được thông qua. Sự việc cho thấy tai họa không chỉ bắt đầu từ một bộ phận kĩ thuật, mà còn từ cách con người xử lí thông tin, áp lực tiến độ và tiếng nói chuyên môn.

Thận trọng còn giúp con người lựa chọn phương án hiệu quả hơn. Trước một vấn đề, người hấp tấp thường chỉ thấy lợi ích trước mắt; người chín chắn xem xét thêm những người bị ảnh hưởng, rủi ro có thể phát sinh và khả năng khắc phục. Trong đời sống hằng ngày, điều này thể hiện ở những việc rất cụ thể: kiểm tra tên và số tài khoản trước khi chuyển tiền; đọc kĩ điều khoản trước khi kí; xác minh nguồn tin trước khi chia sẻ; đội mũ bảo hiểm và quan sát trước khi sang đường; suy nghĩ về quyền riêng tư trước khi đăng ảnh của người khác. Những hành động nhỏ không gây ấn tượng mạnh, nhưng chính chúng tạo nên sự an toàn và lòng tin.

Người thận trọng cũng xây dựng được uy tín. Trong tập thể, mọi người tin người biết chuẩn bị, kiểm tra và chịu trách nhiệm hơn người thường xuyên làm vội rồi để người khác sửa hậu quả. Với người thực thi công vụ, sự thận trọng càng quan trọng bởi một quyết định có thể ảnh hưởng quyền và lợi ích của công dân. Thận trọng lúc ấy không chỉ là kĩ năng cá nhân mà còn là thái độ tôn trọng pháp luật, chứng cứ và con người.

Dẫu vậy, cần tránh biến thận trọng thành cầu toàn hoặc sợ hãi. Không ai có thể biết mọi thông tin và loại bỏ toàn bộ rủi ro. Nếu đợi chắc chắn tuyệt đối, con người sẽ bỏ lỡ thời cơ hoặc trốn tránh trách nhiệm. Cách đúng là xác định mức độ quan trọng của quyết định, đặt thời hạn, thu thập những dữ kiện thiết yếu, tham khảo người có chuyên môn rồi hành động. Sau đó, tiếp tục theo dõi kết quả và sẵn sàng điều chỉnh. Như vậy, thận trọng là một quy trình chủ động chứ không phải cái cớ để đứng yên.

Mỗi người có thể rèn luyện phẩm chất ấy bằng thói quen “dừng – kiểm tra – hành động – chịu trách nhiệm”. Trước khi làm, hãy hỏi: mục tiêu là gì, thông tin đã đủ tin cậy chưa, ai có thể bị ảnh hưởng, hậu quả xấu nhất là gì và mình có thể giảm rủi ro bằng cách nào? Với công việc lặp lại hoặc có nguy cơ cao, danh sách kiểm tra giúp tránh phụ thuộc hoàn toàn vào trí nhớ. Khi sai, cần thừa nhận, khắc phục và rút kinh nghiệm thay vì che giấu.

Thận trọng không làm con người yếu đi; nó khiến hành động có sức nặng hơn vì được đặt trên nền tảng của hiểu biết và trách nhiệm. Trong một thế giới nơi một cú nhấp chuột hay một quyết định có thể lan rất xa, biết cân nhắc trước khi hành động chính là cách bảo vệ mình, bảo vệ người khác và góp phần tạo nên một cộng đồng an toàn, đáng tin cậy.

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.