Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:CHẠY GIẶC*Tan chợ vừa nghe

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
CHẠY GIẶC*
Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây
Một bàn cờ thế phút sa tay.
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,
Mất ổ bầy chim dáo dác bay.
Bến Nghé của tiền tan bọt nước,
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.
Hỏi trang (1) dẹp loạn rày(2) đâu vắng,
Nỡ để dân đen(3) mắc nạn này?
(In trong Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, NXB Văn học 1971).
* Chú thích:
Nguyễn Đình Chiểu (1822 -1888) sinh tại Gia Định (nay thuộc TP Hồ Chí Minh) lànhà thơ, nhà văn lớn tiêu biểu cho văn học yêu nước nửa sau thế kỉ XIX của dân tộc ta.
Tác phẩm “Chạy giặc” được Nguyễn Đình Chiểu sáng tác vào khoảng thời gian saukhi giặc Pháp tấn công thành Gia Định (tháng 2 năm 1859). Ông đã viết bài thơ bày tỏtâm trạng khi chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, thực dân Pháp xâm lược, triều đìnhnhà Nguyễn đầu hàng, để mặc dân lâm vào cảnh loạn lạc.
(1) Trang: chỉ triều đình, quan lại – những người có trách nhiệm lo việc nước, dẹp giặc.
(2) Rày: có nghĩa là nay, bây giờ, hiện nay.
(3) Dân đen: chỉ người dân lam lũ, nghèo khổ (không mang nghĩa chỉ màu da).

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Nhận biết

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra cách gieo vần trong bài thơ.

Xem lời giải

Câu hỏi:986431

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về đặc điểm thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật và cách gieo vần trong thơ.

Giải chi tiết

Bài thơ Chạy giặc được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Cách gieo vần: Bài thơ gieo vần chân, vần bằng ở cuối các câu thơ 1, 2, 4, 6, 8.

Các tiếng hiệp vần là: “Tây” – “tay” – “bay” – “mây” – “này”.

Câu hỏi số 2:

Thông hiểu

Cảnh chạy giặc được nhà thơ tái hiện vào thời điểm nào? Thời điểm ấy có ý nghĩa như thế nào trong việc khắc họa nỗi khổ của người dân khi bị giặc tấn công?

Xem lời giải

Câu hỏi:986432

Phương pháp giải

Đọc kĩ hai câu thơ đầu, xác định thời điểm diễn ra sự việc và phân tích ý nghĩa của thời điểm ấy.

Giải chi tiết

- Cảnh chạy giặc được nhà thơ tái hiện vào thời điểm chợ vừa tan, khi người dân vừa kết thúc hoạt động mua bán, sinh hoạt thường ngày thì bất ngờ nghe thấy tiếng súng của quân xâm lược.

- Ý nghĩa:

Đây là thời điểm người dân không ngờ tới chiến tranh, chưa kịp chuẩn bị để đối phó với sự tấn công của giặc.

Tiếng súng bất ngờ phá vỡ khung cảnh sinh hoạt bình yên, khiến người dân rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi.

Qua đó, nhà thơ làm nổi bật sự tàn khốc của chiến tranh, nỗi đau khổ và tình cảnh bất lực của người dân khi đất nước bị xâm lược.

Câu hỏi số 3:

Thông hiểu

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ được sử dụng trong hai câu thơ:
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,
Mất ổ bầy chim dáo dác bay.

Xem lời giải

Câu hỏi:986433

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về biện pháp tu từ đảo ngữ; xác định những từ ngữ được đảo lên trước và phân tích tác dụng.

Giải chi tiết

Biện pháp tu từ: Đảo ngữ.

Biểu hiện: Các cụm từ “Bỏ nhà”, “Mất ổ” được đảo lên đầu câu thơ, đứng trước chủ thể “lũ trẻ”, “bầy chim”.

- Tác dụng:

Nhấn mạnh tình cảnh mất mát, phải rời bỏ nơi ở của con người và các loài vật khi giặc đến.

Kết hợp với các từ láy “lơ xơ”, “dáo dác”, biện pháp đảo ngữ khắc họa sinh động cảnh chạy giặc hoảng loạn, tan tác, đầy đau thương.

Thể hiện sự xót xa, thương cảm sâu sắc của nhà thơ trước những đau khổ mà người dân phải gánh chịu trong chiến tranh.

Tăng sức gợi hình, gợi cảm và tạo nhịp điệu dồn dập cho câu thơ.

Câu hỏi số 4:

Vận dụng

Ngày nay, đất nước đã được hòa bình thống nhất nhưng bao nỗi đau chiến tranh vẫn còn. Em hãy chia sẻ một vài nỗi đau do chiến tranh gây ra vẫn đang hiện hữu trên đất nước ta. Em có thể làm gì để góp phần giảm bớt nỗi đau chiến tranh?

Xem lời giải

Câu hỏi:986434

Phương pháp giải

Liên hệ thực tế, xác định những hậu quả của chiến tranh còn tồn tại trong cuộc sống hiện nay và đề xuất hành động phù hợp với lứa tuổi.

Giải chi tiết

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, cần nêu được những nỗi đau chiến tranh còn hiện hữu và hành động thiết thực của bản thân.

Gợi ý:

- Những nỗi đau do chiến tranh gây ra vẫn đang hiện hữu:

Nhiều gia đình mất đi người thân, những người mẹ mất con, người vợ mất chồng; nhiều liệt sĩ vẫn chưa tìm được hài cốt.

Nhiều thương binh, bệnh binh phải sống với thương tật và di chứng chiến tranh.

Chất độc da cam/dioxin để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe của nhiều nạn nhân và gia đình.

Bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh tiếp tục đe dọa tính mạng, sự an toàn của người dân tại một số địa phương.

- Những việc bản thân có thể làm:

Chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức để trở thành công dân có ích.

Biết ơn, kính trọng những người đã hi sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, thăm hỏi và giúp đỡ các gia đình chính sách, nạn nhân chất độc da cam.

Tuyên truyền ý thức giữ gìn hòa bình, trân trọng cuộc sống hiện tại; không tự ý tiếp xúc với bom mìn, vật nổ nghi còn sót lại.

Câu hỏi số 5:

Vận dụng

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích hai câu thơ cuối bài thơ “Chạy giặc” trong phần Đọc – hiểu trên.

Xem lời giải

Câu hỏi:986435

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về phân tích thơ, tập trung làm rõ nội dung và nghệ thuật của hai câu thơ cuối; kết hợp phân tích từ ngữ, câu hỏi tu từ và cảm xúc của tác giả.

Giải chi tiết

Gợi ý triển khai:

1. Mở đoạn: Giới thiệu tác giả Nguyễn Đình Chiểu, bài thơ Chạy giặc và khái quát nội dung hai câu thơ cuối.

2. Thân đoạn:

- Câu hỏi tu từ “Hỏi trang dẹp loạn rày đâu vắng” thể hiện sự day dứt, trách móc đối với những người có trách nhiệm bảo vệ đất nước nhưng lại vắng bóng khi nhân dân gặp nạn.

- Cách gọi “trang dẹp loạn” gợi những người có tài năng, trách nhiệm đứng ra bảo vệ nhân dân.

- Hình ảnh “dân đen” gợi những người dân nghèo khổ, thấp cổ bé họng đang phải gánh chịu hậu quả của chiến tranh.

- Câu hỏi tu từ “Nỡ để dân đen mắc nạn này?” bộc lộ thái độ bất bình, đau xót trước cảnh nhân dân lâm vào cảnh loạn lạc.

- Hai câu thơ thể hiện tình yêu nước, thương dân sâu sắc và tinh thần trách nhiệm của Nguyễn Đình Chiểu trước vận mệnh dân tộc.

3. Kết đoạn: Khẳng định giá trị nội dung, nghệ thuật của hai câu thơ.

Quảng cáo

Tham Gia Group Dành Cho Lớp 8 Chia Sẻ, Trao Đổi Tài Liệu Miễn Phí

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 8 trên Tuyensinh247.com Học bám sát chương trình SGK mới nhất của Bộ Giáo dục. Cam kết giúp học sinh lớp 8 học tốt, hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link