“Thơ (trong sự phân biệt với văn xuôi) phải đảm bảo những yếu tính¹ thể loại của nó,

Câu hỏi số 977089:

Vận dụng

“Thơ (trong sự phân biệt với văn xuôi) phải đảm bảo những yếu tính¹ thể loại của nó, đó là tính xúc cảm, tính nhạc và sự hàm súc, khêu gợi.”

(Theo Lê Hồ Quang, Đọc một bài thơ, NXB Đại học Vinh, 2015, tr. 9)

Bằng hiểu biết và trải nghiệm thơ ca, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.

Yếu tính: là đặc tính tất yếu

Quảng cáo

Xem lời giải

Câu hỏi:977089

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

II. Thân bài

1. Giải thích nhận định

- "Yếu tính thể loại": Là những đặc tính cơ bản, quan trọng nhất, mang tính bắt buộc để định hình nên thể loại thơ.

- Các yếu tính cấu thành nên thơ:

+ Tính cảm xúc: Thơ là tiếng nói của tâm hồn, lấy cảm xúc mãnh liệt, chân thành làm mãnh lực khơi nguồn sáng tác.

+ Tính nhạc (nhạc tính): Nhịp điệu, vần điệu, sự hài hòa về bằng - trắc, ngắt nhịp... tạo nên giai điệu riêng của thơ.

+ Sự hàm súc, khêu gợi: Dung lượng chữ nghĩa ngắn gọn nhưng dồn nén nhiều tầng ý nghĩa, gợi mở liên tưởng, tưởng tượng cho người đọc.

2. Lí giải

- Vì sao thơ phải có "tính xúc cảm"?

+ Thơ không ghi chép hiện thực khách quan một cách thuần túy mà phản ánh hiện thực qua "lăng kính tình cảm". Thơ ra đời khi cảm xúc cuộn trào đến mức ngôn ngữ thông thường không còn đủ sức chứa đựng.

+ Tình cảm là chiếc cầu nối nhanh nhất giữa trái tim nhà thơ và trái tim độc giả. Một bài thơ thiếu cảm xúc chân thành, mãnh liệt sẽ chỉ là những vỏ ngôn từ xơ cứng, vô hồn.

- Vì sao thơ phải có "tính nhạc"?

+ Thơ ca khởi thủy từ sinh hoạt xướng hát dân gian, luôn gắn liền với âm nhạc.

+ Nhạc tính trong thơ không chỉ là kỹ thuật gieo vần, ngắt nhịp mà là nhịp điệu của tâm trạng. Khi cảm xúc thay đổi, tiết tấu thơ biến đổi theo. Nhạc tính tác động trực tiếp vào thính giác và cảm xúc, giúp bài thơ dễ đi sâu vào tiềm thức người đọc.

- Vì sao thơ phải có "sự hàm súc, khêu gợi"?

+ Dung lượng bài thơ thường ngắn, số lượng từ ngữ hạn chế. Do đó, ngôn ngữ thơ phải có mật độ nghĩa cao nhất.

+ Thơ không diễn giải như văn xuôi mà tạo ra các "khoảng trống nghệ thuật". Sự hàm súc giúp ngôn từ phát ra nhiều luồng ánh sáng tâm trạng, khơi gợi tư duy, liên tưởng và mời gọi độc giả tham gia vào quá trình đồng sáng tạo.

3. Bàn luận

- Ba yếu tính này không tồn tại biệt lập mà hòa quyện, nương tựa vào nhau: Cảm xúc là nội dung/nguồn năng lượng; tính nhạc là nhịp sóng truyền tải cảm xúc; sự hàm súc là chiếc bình nghệ thuật dồn nén cả cảm xúc lẫn âm nhạc đó.

- Thiếu cảm xúc, tính nhạc chỉ là thứ âm vang trống rỗng. Thiếu hàm súc, cảm xúc sẽ bị phơi bày lan man thành văn xuôi xuống dòng.

- Nếu một bài thơ triệt tiêu cảm xúc, không có nhịp điệu và viết diễn giải dàn trải thì đó chỉ là "văn xuôi xuống dòng".

- Tuy nhiên, thơ hiện đại có xu hướng "văn xuôi hóa", tức đưa chất liệu đời thường và nhịp điệu lời nói tự nhiên vào thơ, nhưng mục đích cuối cùng vẫn là để tăng độ dồn nén cảm xúc và tính khêu gợi, chứ không đánh mất các yếu tính thể loại.

4. Chứng minh

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp

5. Bài học cho sáng tạo nghệ thuật và tiếp nhận

- Đối với nhà thơ (Người sáng tạo):

+ Phải sống sâu sắc với đời để có nguồn cảm xúc chân thật, dồi dào.

+ Phải là một "thợ kim hoàn" của ngôn từ: biết chắt lọc từng từ ngữ, làm giàu nhạc tính và độ dồn nén cho thơ, tránh lối viết hời hợt.

- Đối với người đọc (Người tiếp nhận):

+ Đọc thơ bằng cả trái tim (để lắng nghe xúc cảm), đôi tai (để cảm nhận tính nhạc) và trí tuệ/trí tưởng tượng (để giải mã sự hàm súc, khêu gợi).

+ Tự mình lấp đầy những "khoảng trống" mà nhà thơ khơi gợi để hoàn thành quá trình tiếp nhận tác phẩm.

III. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link