Đọc đoạn trích: ĐẤT NƯỚC ĐÀN BẦU (Trích - Lưu Quang Vũ) [...] Gió mùa thu Tiếng đàn

Đọc đoạn trích:

ĐẤT NƯỚC ĐÀN BẦU

(Trích - Lưu Quang Vũ)

[...] Gió mùa thu

Tiếng đàn bầu nức nở

Chiều chiều ra ngõ

Sông dài cá lội biệt tăm

Thương cha nhớ mẹ

Mênh mông chớp bể mưa nguồn

Cái nỗi buồn dân tộc

Cái nỗi buồn bị đọa đày lăng nhục

Của người quét đường, xẩm chợ, đò ngang

Của mom sông đánh giậm, đỉnh rừng đốt than

Đập đá sườn non, đi phu đi ở

Mà mỗi tháng Giêng, hoa gạo nở

Vẫn sênh tiền¹ gõ nhịp

Giải yếm sau lưng cũng tím hoa cà

Cháu lên Kẻ Chợ cùng bà

Nón quai thao, áo màu bay rực rỡ

Những lò rèn phập phù bễ lửa

Phường chạm bạc, phường đúc đồng

Phố Hàng Hài thêu những chiếc hài cong

Những cô gái dệt the và phất quạt

Những Hàng Điếu Hàng Buồm Hàng Bát

Rùa trao gươm, chim lạ đến Tây Hồ

Lụa làng Trúc, rượu Kẻ Mơ

Phố Tràng Thi ngựa hí

Phố Tràng Thi những thầy khóa trẻ

Giấy hồng điều phấp phới bút hoa

Bao gương mặt ngày xưa

Bây giờ ai nhớ nữa?

Trên tranh khắc trên ngàn pho tượng cổ

Còn nóng rực tay người trong gỗ đá

Lung linh chim múa hoa cười.

[...]Trắng mây bay, ngợp gió những khu rừng

Cháu đã đi những tháng năm lửa cháy

Với trùng điệp bạn bè cùng tuổi

Áo quân trang xanh cây lá vườn bà

Đất chiến hào vẫn đồng đất quê ta

Máu đồng đội đã thấm vào đất ấy

Những đêm thức nghẹn ngào nghe đất gọi

Vây quanh mình bao gương mặt thân quen

Mặt người xưa hòa lẫn mặt anh em

Câu hát cũ lẫn vào câu hát mới

Dòng sông hét, biển gầm lên dữ dội

Những chân trời vụt mở bao la

Những chân trời chưa hề biết hôm qua

Tiếng đàn bầu, tiếng đàn bầu mong nhớ

Trong gió lộng, dưới mặt trời xứ sở

Vẫn cồn cào những cơn khát khôn nguôi

Đất phù sa vô tận dấu chân người

Những đoàn quân lại ra đi từ đất

Bà đứng đó miệng trầu cay thơm ngát

Vầng yêu thương soi sáng suốt cuộc đời

Khắp triền sông vang tiếng trẻ con cười

Đất nước đàn bầu

Đất nước ban mai...

1972-1983

(Lưu Quang Vũ, Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi, tuyển thơ, Nxb Hội Nhà văn, 2021, tr.144,145,148,149)

¹ Sênh tiền: sênh có đính cọc tiền đồng, dùng để đệm nhịp trong các dàn bát âm.

Thực hiện các yêu cầu:

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Nhận biết

Chỉ ra dấu hiệu nhận biết thể thơ của đoạn trích.

Xem lời giải

Câu hỏi:977091

Phương pháp giải

Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích và xác định thể thơ

Giải chi tiết

- Thể thơ tự do

- Dấu hiệu: Số dòng trong mỗi khổ thơ/đoạn thơ không cố định. Cách gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt, biến đổi theo mạch cảm xúc chứ không tuân theo quy tắc bằng trắc nghiêm ngặt của các thể thơ truyền thống

Câu hỏi số 2:

Nhận biết

Những nghề truyền thống nào được nhắc đến trong đoạn trích?

Xem lời giải

Câu hỏi:977092

Phương pháp giải

Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích

Giải chi tiết

Các nghề truyền thống được nhắc đến trong đoạn trích bao gồm:

Nghề đánh giậm ("mom sông đánh giậm")

Nghề đốt than ("đỉnh rừng đốt than")

Nghề đập đá ("Đập đá sườn non")

Nghề rèn ("Những lò rèn phập phù bễ lửa")

Nghề chạm bạc ("Phường chạm bạc")

Nghề đúc đồng ("phường đúc đồng")

Nghề may/thêu hài ("Phố Hàng Hài thêu những chiếc hài cong")

Nghề dệt the ("Những cô gái dệt the")

Nghề làm quạt ("và phất quạt")

Câu hỏi số 3:

Thông hiểu

Nêu cách hiểu của em về những dòng thơ sau: Bao gương mặt ngày xưa Bây giờ ai nhớ nữa? Trên tranh khắc trên ngàn pho tượng cổ Còn nóng rực tay người trong gỗ đá Lung linh chim múa hoa cười.

Xem lời giải

Câu hỏi:977093

Phương pháp giải

Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích

Giải chi tiết

Cách hiểu về các dòng thơ:

- Hai dòng đầu thể hiện sự xót xa, trăn trở trước quy luật của thời gian khi tên tuổi của những con người lao động vô danh trong lịch sử có thể đã bị lãng quên.

- Ba dòng sau là sự khẳng định sự bất tử của tâm hồn, sức sống và bàn tay tài hoa của nhân dân. Dù tên tuổi bị lãng quên, nhưng dấu ấn lao động, tình yêu cuộc sống và giá trị văn hóa nghệ thuật họ sáng tạo ra vẫn "nóng rực", kết tinh tinh hoa sống mãi với thời gian trong từng công trình, pho tượng, tranh khắc.

Câu hỏi số 4:

Thông hiểu

Phân tích hiệu quả thẩm mĩ của phép tu từ ẩn dụ được sử dụng trong hai dòng thơ cuối.

Xem lời giải

Câu hỏi:977094

Phương pháp giải

Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích

Giải chi tiết

- Hình ảnh ẩn dụ: "Đất nước đàn bầu", "Đất nước ban mai".

- Hiệu quả thẩm mĩ:

+ Đất nước đàn bầu: Ẩn dụ cho một đất nước giàu truyền thống văn hóa, tâm hồn dân tộc vừa sâu lắng, thấu cảm, chịu nhiều đau thương, mất mát nhưng cũng chan chứa tình yêu thương và bản lĩnh kiên cường.

+ Đất nước ban mai: Ẩn dụ cho tương lai tươi sáng, sức sống trẻ trung, niềm tin và hy vọng bừng sáng sau những đau thương, gian khổ.

+ Tác dụng chung: Tạo cho câu thơ nhịp điệu dồn dập, tự hào; làm cho hình tượng Đất nước trở nên sống động, vừa cổ kính thiêng liêng, vừa hiện đại tràn đầy sức sống; bộc lộ niềm tin yêu, kiêu hãnh sâu sắc của tác giả đối với quê hương.

Câu hỏi số 5:

Vận dụng

Nhận xét về giá trị của các yếu tố văn hóa dân gian trong việc khắc họa hình ảnh đất nước trong đoạn trích.

Xem lời giải

Câu hỏi:977095

Phương pháp giải

Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích

Giải chi tiết

- Các yếu tố văn hóa dân gian xuất hiện trong đoạn trích: Âm thanh tiếng đàn bầu, nhịp sênh tiền, chiếc áo quai thao, giải yếm hoa cà, các làng nghề cổ truyền, huyền thoại (Sự tích Hồ Gươm - "Rùa trao gươm"), phong tục trầu cau...

- Tác dụng:

+ Tạo dựng bức tranh Đất nước: Giúp hình ảnh Đất nước hiện lên vô cùng bình dị, gần gũi, giàu bản sắc và chiều sâu văn hóa truyền thống.

+ Thể hiện hồn cốt dân tộc: Khẳng định Đất nước được cấu thành và nuôi dưỡng từ chính những nét đẹp đời sống, lao động và tâm hồn của nhân dân qua bao thế hệ.

+ Sức gợi cảm nghệ thuật: Giúp lời thơ đậm chất trữ tình, quen thuộc như lời ca dao, điệu hát dân ca, gia tăng độ ngân rung và khơi gợi tình yêu quê hương, cội nguồn trong lòng người đọc.

Quảng cáo

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link