Quá trình truyền nhiệt trong tự nhiên diễn ra rất phức tạp và thường
Quá trình truyền nhiệt trong tự nhiên diễn ra rất phức tạp và thường là sự kết hợp của nhiều phương thức: dẫn nhiệt, đối lưu và bức xạ nhiệt. Dưới đây là các đặc điểm vật lý cơ bản của ba phương thức này:
Dẫn nhiệt: Là sự truyền năng lượng nhiệt giữa các hạt vật chất khi có sự tiếp xúc trực tiếp giữa các vùng có chênh lệch nhiệt độ. Các phân tử, nguyên tử ở vùng nhiệt độ cao sẽ dao động mạnh hơn, va chạm và truyền một phần động năng cho các hạt lân cận. Quá trình này giúp nhiệt lượng lan truyền đi khắp không gian của vật thể. Khả năng dẫn nhiệt của các môi trường giảm dần theo thứ tự: Chất rắn > Chất lỏng > Chất khí. Trong đó, các kim loại là những chất dẫn nhiệt ưu việt nhất.
Đối lưu: Là sự truyền nhiệt thông qua sự dịch chuyển thành dòng của các khối chất lưu (chất lỏng hoặc chất khí) từ vùng nhiệt độ này sang vùng nhiệt độ khác. Có hai hình thức đối lưu cơ bản: Đối lưu tự nhiên phát sinh do sự chênh lệch khối lượng riêng giữa các phần chất lưu có nhiệt độ khác nhau (nóng nở ra nổi lên, lạnh co lại chìm xuống). Đối lưu cưỡng bức xảy ra dưới tác động của các ngoại lực (như quạt, bơm, máy khuấy,...). Vận tốc truyền nhiệt của đối lưu cưỡng bức luôn lớn hơn rất nhiều so với đối lưu tự nhiên.
Bức xạ nhiệt: Là quá trình truyền nhiệt thông qua các sóng điện từ (tia nhiệt). Khi các tia này chạm vào bề mặt vật thể, năng lượng của chúng bị hấp thụ và chuyển hóa thành nội năng làm vật nóng lên. Khả năng hấp thụ bức xạ nhiệt phụ thuộc mạnh vào tính chất bề mặt: Bề mặt vật thể càng sần sùi và có màu sắc càng tối (đặc biệt là màu đen) thì khả năng hấp thụ tia nhiệt càng cao.
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5, 6 dưới đây:
Về bản chất của sự dẫn nhiệt, nhận định nào sau đây là toàn diện và chính xác nhất?
Đáp án đúng là: B
Vận dụng lý thuyết cơ bản về sự dẫn nhiệt: Dẫn nhiệt xảy ra ở cả 3 môi trường rắn, lỏng, khí và không thể truyền qua môi trường chân không.
Đáp án cần chọn là: B
Một người đi dạo ngoài trời vào một ngày mùa đông giá lạnh nhưng có nắng rực rỡ. Để giữ ấm cơ thể một cách hiệu quả nhất, người này cần vận dụng các kiến thức về vật lý nhiệt để chọn trang phục. Xét các phát biểu sau đây về nguyên lý giữ ấm là Đúng hay Sai?
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) Quần áo sáng màu, bề mặt trơn nhẵn sẽ giúp cơ thể hấp thụ được nhiều nhiệt lượng từ Mặt Trời nhất. |
||
| b) Trang phục có màu sẫm tối và bề mặt sần sùi (như len, dạ) có khả năng hấp thụ bức xạ nhiệt từ Mặt Trời vượt trội hơn. |
||
| c) Lớp không khí kẹt giữa các sợi vải dày có hệ số dẫn nhiệt rất thấp, đóng vai trò như một lớp cách nhiệt giúp hạn chế sự thất thoát thân nhiệt ra môi trường. |
||
| d) Việc mặc một chiếc áo màu đen dày dặn sẽ giúp ngăn chặn hoàn toàn quá trình cơ thể phát ra bức xạ nhiệt vào không khí lạnh. |
Đáp án đúng là: S; Đ; Đ; S
Vận dụng đặc điểm của quá trình bức xạ nhiệt (khả năng hấp thụ phụ thuộc vào màu sắc, tính chất bề mặt) và tính dẫn nhiệt của chất khí.
Đáp án cần chọn là: S; Đ; Đ; S
Đánh giá tính chính xác của các mệnh đề sau đây về quá trình truyền nhiệt:
(1) Bản chất của sự dẫn nhiệt là quá trình truyền động năng của các phân tử, nguyên tử.
(2) Đối lưu là phương thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lỏng, chất khí và môi trường chân không.
(3) Bất kỳ vật nào có nhiệt độ lớn hơn độ không tuyệt đối đều liên tục phát ra bức xạ nhiệt.
Số mệnh đề đúng là:
Đáp án đúng là: C
Đánh giá từng mệnh đề dựa trên tính chất đặc trưng của dẫn nhiệt, đối lưu và bức xạ nhiệt.
Đáp án cần chọn là: C
Xét quá trình đun sôi một nồi nước trên bếp. Nước ở đáy nồi nhận nhiệt, nóng lên, nở ra làm giảm khối lượng riêng và di chuyển lên mặt thoáng. Đồng thời, phần nước lạnh phía trên có khối lượng riêng lớn hơn sẽ chìm xuống đáy tạo thành các dòng tuần hoàn. Hiện tượng này mô tả phương thức truyền nhiệt nào?
Đáp án đúng là: C
Nhận biết đặc điểm của hiện tượng đối lưu thông qua sự tạo thành các dòng lưu chất.
Đáp án cần chọn là: C
Xét trường hợp một người đang đứng sưởi ấm bên cạnh một đống lửa trại ngoài trời vào một ban đêm tĩnh lặng (không có gió lùa). Đánh giá tính Đúng/Sai của các phát biểu sau đây về quá trình truyền nhiệt trong hệ "người – ngọn lửa – môi trường":
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) Năng lượng nhiệt truyền từ đống lửa đến cơ thể người để sưởi ấm chủ yếu diễn ra thông qua hình thức bức xạ nhiệt. |
||
| b) Lớp không khí nằm ở giữa đống lửa và người đứng sưởi dẫn nhiệt rất tốt, nên đây là kênh truyền nhiệt chính giúp người đó thấy ấm. |
||
| c) Các dòng không khí nóng do đống lửa tạo ra (đối lưu tự nhiên) có xu hướng nở ra, giảm khối lượng riêng và bay thẳng lên trên, nên ít truyền nhiệt theo phương ngang đến vị trí người đứng. |
||
| d) Người đứng sưởi nhận được nhiệt lượng để ấm lên thông qua cả 3 hình thức: dẫn nhiệt, đối lưu và bức xạ nhiệt với tỉ lệ đóng góp là hoàn toàn tương đương nhau. |
Đáp án đúng là: Đ; S; Đ; S
Phân tích hiện tượng truyền nhiệt trong thực tế giữa môi trường khí đốt nóng và vật thể lân cận.
Đáp án cần chọn là: Đ; S; Đ; S
Ứng dụng nguyên lý nhiệt học, các cửa sổ ở những vùng có mùa đông giá rét thường được thiết kế với hai hoặc ba lớp kính, ở giữa là một lớp chân không hoặc không khí khô. Nguyên lý vật lý chính yếu của thiết kế này là gì?
Đáp án đúng là: B
Áp dụng tính chất dẫn nhiệt kém của chất khí và môi trường chân không vào thực tiễn đời sống.
Đáp án cần chọn là: B
Quảng cáo
Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí
>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com
