Khái niệm sóng đối với chúng ta dường như quá hiển nhiên và theo trực giác, chúng ta thường
Khái niệm sóng đối với chúng ta dường như quá hiển nhiên và theo trực giác, chúng ta thường gắn nó với một chuyển động nào đó. Ném một hòn đá xuống nước – trên mặt nước sẽ xuất hiện một gợn sóng chạy lan ra. Nhưng nếu có một cái phao nhỏ trên mặt nước, ta sẽ thấy nó không hề bị dịch chuyển theo hướng truyền sóng, mà chỉ dao động lên xuống tại chỗ. Vậy thì cái gì thực sự chuyển động khi có sóng truyền qua?
Người ta kể rằng nữ hoàng Elizabeth, con gái của Nga hoàng Piot đệ nhất, muốn thời điểm trang trọng của lễ đăng quang phải được chào đón bằng tràng đại bác bắn từ pháo đài Petropavlovski ở thủ đô mới Saint Peterburg. Tuy nhiên, theo luật lệ, lễ đăng quang phải diễn ra tại nhà thờ Uspenski ở Moskva. Ở thời đại ngày nay, việc truyền thông tin thật dễ dàng nhờ sóng vô tuyến, nhưng vào thời điểm đó, người ta phải nghĩ ra một cách thủ công để báo tin kịp thời.
Và thế là trên suốt quãng đường từ nhà thờ ở Moskva đến pháo đài ở Saint Peterburg (khoảng 650 km), người ta cho lính xếp hàng cách nhau một khoảng vừa đủ để nhìn rõ nhau (cỡ 100 m). Để làm việc này, người ta dùng tới 6500 lính, mỗi người cầm trong tay một lá cờ nhỏ. Tại thời điểm đăng quang, người lính đầu tiên phất cờ, người tiếp sau thấy vậy cũng làm theo cho đến người cuối cùng. Thời gian phản ứng của mỗi người cỡ phần mười giây, và do đó sau khoảng 10 – 20 phút thì tin tức về sự đăng quang đã đến được pháo đài.
Vậy cái gì đã dịch chuyển từ Moskva đến Peterburg? Mỗi người lính đều đứng yên tại chỗ. Việc duy nhất họ làm là phất cờ. Theo ngôn ngữ khoa học, khi nâng và hạ tay cầm cờ, người lính đã làm thay đổi trạng thái của mình. Và chính sự thay đổi trạng thái đó đã dịch chuyển dọc theo hàng lính. Sự lan truyền trong không gian của sự thay đổi trạng thái đó được gọi là sóng.
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5, 6 dưới đây:
Theo ngôn ngữ vật lí, sóng cơ học được định nghĩa là:
Đáp án đúng là: B
Sử dụng định nghĩa cơ bản về sóng cơ học.
Đáp án cần chọn là: B
Một người thả một hòn đá rơi tự do từ miệng một giếng sâu. Sau 4,25 s kể từ lúc thả, người đó nghe thấy tiếng hòn đá đập vào đáy giếng. Lấy gia tốc trọng trường $g = 10\text{m/s}^{2}$ và tốc độ truyền âm trong không khí là $320\text{m/s}$. Độ sâu của giếng xấp xỉ bằng:
Đáp án đúng là: A
Tổng thời gian $t$ bằng thời gian đá rơi tự do ($t_{1}$) cộng với thời gian âm thanh truyền từ đáy giếng lên miệng giếng ($t_{2}$).
Công thức: $t = \sqrt{\dfrac{2h}{g}} + \dfrac{h}{v}$
Đáp án cần chọn là: A
Một người quan sát một chiếc phao trên mặt biển, thấy phao nhấp nhô lên xuống tại chỗ 11 lần trong khoảng thời gian 20 giây. Người đó cũng đo được khoảng cách giữa 6 đỉnh sóng liên tiếp nhau bằng 30 m. Vận tốc truyền sóng trên mặt biển là:
Đáp án đúng là: A
Số lần phao nhấp nhô $N$ lần tương ứng với $(N - 1)$ chu kì $T$.
Khoảng cách giữa $k$ đỉnh sóng liên tiếp là $(k - 1)\lambda$.
Vận tốc truyền sóng $v = \dfrac{\lambda}{T}$.
Đáp án cần chọn là: A
Dựa vào đoạn thông tin đọc hiểu trên, các phát biểu sau đây là đúng hay sai?
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) Sóng là sự dịch chuyển của bản thân các phần tử vật chất (như dòng nước hoặc những người lính) từ nơi này đến nơi khác. | ||
| b) Trong ví dụ về việc truyền tin, tốc độ truyền tin (tốc độ truyền "sóng") phụ thuộc trực tiếp vào thời gian phản ứng nhanh hay chậm của mỗi người lính. | ||
| c) Khi có sóng cơ truyền qua mặt nước, một chiếc phao nhỏ sẽ bị dòng nước cuốn trôi đi theo hướng truyền của sóng. | ||
| d) Tín hiệu truyền từ Moskva đến Petersburg trong ví dụ trên là một minh họa trực quan cho quá trình truyền trạng thái dao động mà không có sự di chuyển của vật chất môi trường. |
Đáp án đúng là: S; Đ; S; Đ
Khai thác ý nghĩa vật lí từ các ví dụ trong đoạn văn bản.
Đáp án cần chọn là: S; Đ; S; Đ
Trong mô hình truyền tin của các người lính ở đoạn trích, giả sử khoảng cách giữa hai người lính đứng liền kề nhau luôn là $100\text{m}$. Thời gian phản ứng kể từ khi một người lính thấy người phía trước phất cờ cho đến khi anh ta cũng nâng cờ lên là $0,2\text{s}$ (coi tốc độ truyền tín hiệu ánh sáng giữa hai người là tức thời). Tốc độ truyền "sóng" (truyền thông tin) dọc theo hàng lính này bằng bao nhiêu m/s?
Đáp án đúng là: 500
Áp dụng công thức tính tốc độ trong chuyển động đều: $v = \dfrac{s}{t}$.
Đáp án cần điền là: 500
Một sóng cơ học truyền dọc theo trục Ox với phương trình $u = 5\cos(10\pi t - 0,5\pi x)\text{(mm)}$, trong đó $x$ tính bằng mét và $t$ tính bằng giây. Tốc độ truyền của sóng cơ này trong môi trường là:
Đáp án đúng là: A
+ Đồng nhất phương trình sóng đã cho với phương trình sóng tổng quát: $u = A\cos\left( {\omega t - \dfrac{2\pi x}{\lambda}} \right)$.
+ Tính bước sóng $\lambda$ rồi suy ra vận tốc $v = \lambda \cdot f$
Đáp án cần chọn là: A
Quảng cáo
Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí
>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com
