Trong đời sống và công nghiệp, hiện tượng đóng cặn trắng xốp trong ấm đun nước, lồng máy
Trong đời sống và công nghiệp, hiện tượng đóng cặn trắng xốp trong ấm đun nước, lồng máy giặt và các đường ống dẫn nước nóng là vấn đề phổ biến, gây thất thoát năng lượng và làm tắc nghẽn thiết bị. Cặn này hình thành do độ cứng tạm thời của nước tự nhiên, vốn chứa các ion $Ca^{2 +}$, $Mg^{2 +}$ cùng với $HCO_{3}^{-}$. Khi gia nhiệt, muối calcium hydrogencarbonate bị nhiệt phân chậm theo cân bằng: $\left. Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}\left( {aq} \right)\rightleftharpoons CaCO_{3}(s)\downarrow + CO_{2}(g)\uparrow + H_{2}O(l)\quad\left( {\text{Δ}_{r}H^{\circ} > 0} \right) \right.$
Kết tủa calcium carbonate ($CaCO_{3}$) bám chặt vào bề mặt kim loại tạo thành lớp cặn vôi xốp. Về mặt hóa học, $CaCO_{3}$ là một muối không tan trong nước tinh khiết (tích số tan $K_{sp} \approx 3,3.10^{- 9}$ ở 25°C), nhưng lại dễ dàng bị hòa tan bởi các acid có hằng số phân ly acid ($K_{a}$) lớn hơn hằng số phân ly nấc hai của carbonic acid ($K_{a2} \approx 4,7.10^{- 11}$). Khi gặp ion $H^{+}$, cân bằng hòa tan dịch chuyển do sự giải phóng khí $CO_{2}$: $\left. CaCO_{3}(s) + 2H^{+}\left( {aq} \right)\rightleftharpoons Ca^{2 +}\left( {aq} \right) + CO_{2}(g) + H_{2}O(l) \right.$
Để tẩy cặn an toàn cho đồ gia dụng bằng inox hoặc nhôm mà không làm ăn mòn mạnh kim loại, người ta thường dùng giấm ăn (chứa acetic acid $CH_{3}COOH$ khoảng 4% - 5%, $pK_{a} \approx 4,76$) hoặc bột citric acid ($C_{6}H_{8}O_{7}$, $pK_{a1} \approx 3,13$). Trái lại, các chất tẩy rửa cặn công nghiệp nặng trong bồn cầu thường chứa hydrochloric acid loãng (HCl, một acid mạnh hoàn toàn phân ly), giúp hòa tan cặn vôi tức thì nhưng có nguy cơ ăn mòn và giải phóng hơi acid độc hại nếu tiếp xúc trực tiếp.
Ngoài ra, sự hòa tan của cặn đá vôi còn liên quan mật thiết đến quá trình hình thành hang động và thạch nhũ trong tự nhiên. Khi nước mưa hòa tan khí $CO_{2}$ trong khí quyển tạo thành dung dịch acid carbonic loãng, nó chảy qua các tầng đá vôi và hòa tan $CaCO_{3}$. Khi dòng nước này chảy vào các hang động thoáng khí, áp suất riêng phần của $CO_{2}$ giảm xuống kết hợp với nhiệt độ thay đổi, cân bằng đảo chiều giải phóng ngược lại $CaCO_{3}$ kết tinh chậm chạp qua hàng triệu năm.
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:
Phản ứng nhiệt phân $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$ khi đun sôi nước là một quá trình thu nhiệt ($\text{Δ}_{r}H^{\circ} > 0$). Dựa vào nguyên lý Le Chatelier, thao tác nào sau đây sẽ thúc đẩy cân bằng chuyển dịch mạnh hơn theo chiều tạo cặn $CaCO_{3}$?
Đáp án đúng là: B
Dựa vào nguyên lí chuyển dịch Le Chacterlier.
Đáp án cần chọn là: B
Tại sao trong gia đình, người ta ưu tiên sử dụng citric acid hoặc giấm ăn thay vì dùng dung dịch HCl để tẩy cặn cho ruột ấm đun nước bằng inox?
Đáp án đúng là: B
So sánh tính chất ăn mòn kim loại giữa acid mạnh hoàn toàn (HCl) và acid hữu cơ yếu ($CH_{3}COOH$, citric acid).
Đáp án cần chọn là: B
Sắp xếp các dung dịch có cùng nồng độ mol $0,1\text{~M}$ sau đây theo thứ tự tốc độ hòa tan ban đầu của một mẩu đá vôi tăng dần:
Đáp án đúng là: 1-3-2-4
Tốc độ phản ứng hòa tan $CaCO_{3}$ phụ thuộc vào nồng độ ion $H^{+}$ ban đầu trong dung dịch. Acid có hằng số phân ly acid càng lớn ($pK_{a}$ càng nhỏ) thì nồng độ $H^{+}$ càng cao, phản ứng xảy ra càng nhanh.
Đáp án cần chọn là: 1-3-2-4
Đánh giá tính đúng/sai của các phát biểu sau:
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) Nước chứa nhiều ion $Ca^{2 +}$ và $Mg^{2 +}$ được gọi là nước cứng. | ||
| b) Nước cứng vĩnh cửu có thể làm mềm đơn giản chỉ bằng cách đun sôi nhẹ. | ||
| c) Khi hòa tan hoàn toàn $1\text{~mol~}CaCO_{3}$ bằng dung dịch $CH_{3}COOH$ loãng dư, thu được vừa đúng $1\text{~mol~khí~}CO_{2}$. | ||
| d) Sự tạo thành thạch nhũ trong hang động đá vôi là quá trình giải phóng $CO_{2}$ từ dung dịch $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$ dưới điều kiện thoáng khí. | ||
| e) Có thể dùng dung dịch xà phòng để nhận biết nước cứng vì nước cứng tạo nhiều bọt hơn nước mềm. |
Đáp án đúng là: Đ; S; Đ; Đ; S
a) Định nghĩa nước cứng (chứa nhiều $Ca^{2 +}$, $Mg^{2 +}$).
b) Nước cứng vĩnh cửu chứa các ion $Cl^{-}$, $SO_{4}^{2 -}$, không thể làm mềm bằng cách đun sôi đơn thuần.
c) Bảo toàn nguyên tố carbon từ muối carbonate thành khí $CO_{2}$.
d) Cơ chế tạo thạch nhũ trong hang động tự nhiên.
e) Tác dụng của xà phòng với ion $Ca^{2 +},Mg^{2 +}$ tạo muối kết tủa không tan, làm giảm lượng bọt xà phòng.
Đáp án cần chọn là: Đ; S; Đ; Đ; S
Một gia đình đun sôi hoàn toàn 2 lít nước sinh hoạt có độ cứng tạm thời với nồng độ ion $Ca^{2 +}$ là 0,002M (toàn bộ $Ca^{2 +}$ tồn tại dưới dạng muối $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$). Giả sử 80% lượng $CaCO_{3}$ kết tủa sinh ra bám chặt vào đáy ấm đun. Khối lượng cặn vôi (tính bằng gam) bám vào ấm sau một lần đun như trên là?
Đáp án đúng là: 0,32
Tính số mol $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$: $n = C_{M} \cdot V$.
Phương trình phản ứng: $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}\overset{t^{\circ}}{\rightarrow}CaCO_{3} + CO_{2} + H_{2}O$.
Tính khối lượng $CaCO_{3}$ lý thuyết, sau đó nhân với tỉ lệ bám dính 80%.
Đáp án cần điền là: 0,32
Quảng cáo
>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com












