Tel: 024.7300.7989 - Phone: 1800.6947 (Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)

Giỏ hàng của tôi

Trong đời sống và công nghiệp, hiện tượng đóng cặn trắng xốp trong ấm đun nước, lồng máy

Trong đời sống và công nghiệp, hiện tượng đóng cặn trắng xốp trong ấm đun nước, lồng máy giặt và các đường ống dẫn nước nóng là vấn đề phổ biến, gây thất thoát năng lượng và làm tắc nghẽn thiết bị. Cặn này hình thành do độ cứng tạm thời của nước tự nhiên, vốn chứa các ion $Ca^{2 +}$, $Mg^{2 +}$ cùng với $HCO_{3}^{-}$. Khi gia nhiệt, muối calcium hydrogencarbonate bị nhiệt phân chậm theo cân bằng: $\left. Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}\left( {aq} \right)\rightleftharpoons CaCO_{3}(s)\downarrow + CO_{2}(g)\uparrow + H_{2}O(l)\quad\left( {\text{Δ}_{r}H^{\circ} > 0} \right) \right.$

Kết tủa calcium carbonate ($CaCO_{3}$) bám chặt vào bề mặt kim loại tạo thành lớp cặn vôi xốp. Về mặt hóa học, $CaCO_{3}$ là một muối không tan trong nước tinh khiết (tích số tan $K_{sp} \approx 3,3.10^{- 9}$ ở 25°C), nhưng lại dễ dàng bị hòa tan bởi các acid có hằng số phân ly acid ($K_{a}$) lớn hơn hằng số phân ly nấc hai của carbonic acid ($K_{a2} \approx 4,7.10^{- 11}$). Khi gặp ion $H^{+}$, cân bằng hòa tan dịch chuyển do sự giải phóng khí $CO_{2}$: $\left. CaCO_{3}(s) + 2H^{+}\left( {aq} \right)\rightleftharpoons Ca^{2 +}\left( {aq} \right) + CO_{2}(g) + H_{2}O(l) \right.$

Để tẩy cặn an toàn cho đồ gia dụng bằng inox hoặc nhôm mà không làm ăn mòn mạnh kim loại, người ta thường dùng giấm ăn (chứa acetic acid $CH_{3}COOH$ khoảng 4% - 5%, $pK_{a} \approx 4,76$) hoặc bột citric acid ($C_{6}H_{8}O_{7}$, $pK_{a1} \approx 3,13$). Trái lại, các chất tẩy rửa cặn công nghiệp nặng trong bồn cầu thường chứa hydrochloric acid loãng (HCl, một acid mạnh hoàn toàn phân ly), giúp hòa tan cặn vôi tức thì nhưng có nguy cơ ăn mòn và giải phóng hơi acid độc hại nếu tiếp xúc trực tiếp.

Ngoài ra, sự hòa tan của cặn đá vôi còn liên quan mật thiết đến quá trình hình thành hang động và thạch nhũ trong tự nhiên. Khi nước mưa hòa tan khí $CO_{2}$ trong khí quyển tạo thành dung dịch acid carbonic loãng, nó chảy qua các tầng đá vôi và hòa tan $CaCO_{3}$. Khi dòng nước này chảy vào các hang động thoáng khí, áp suất riêng phần của $CO_{2}$ giảm xuống kết hợp với nhiệt độ thay đổi, cân bằng đảo chiều giải phóng ngược lại $CaCO_{3}$ kết tinh chậm chạp qua hàng triệu năm.

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:
Thông hiểu

Phản ứng nhiệt phân $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$ khi đun sôi nước là một quá trình thu nhiệt ($\text{Δ}_{r}H^{\circ} > 0$). Dựa vào nguyên lý Le Chatelier, thao tác nào sau đây sẽ thúc đẩy cân bằng chuyển dịch mạnh hơn theo chiều tạo cặn $CaCO_{3}$?

Đáp án đúng là: B

Câu hỏi:983543
Phương pháp giải

Dựa vào nguyên lí chuyển dịch Le Chacterlier.

Giải chi tiết

Phản ứng thuận có $\text{Δ}_{r}H^{\circ} > 0$ (thu nhiệt) và sinh ra chất khí $CO_{2}$. Tăng nhiệt độ và giảm nồng độ/áp suất riêng phần của $CO_{2}$ (mở nắp) sẽ thúc đẩy cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận tạo $CaCO_{3}$.

Đáp án cần chọn là: B

Câu hỏi số 2:
Nhận biết

Tại sao trong gia đình, người ta ưu tiên sử dụng citric acid hoặc giấm ăn thay vì dùng dung dịch HCl để tẩy cặn cho ruột ấm đun nước bằng inox?

Đáp án đúng là: B

Câu hỏi:983544
Phương pháp giải

So sánh tính chất ăn mòn kim loại giữa acid mạnh hoàn toàn (HCl) và acid hữu cơ yếu ($CH_{3}COOH$, citric acid).

Giải chi tiết

Acid hữu cơ yếu có nồng độ $H^{+}$ vừa phải, đủ sức phân hủy muối carbonate nhưng không phản ứng mãnh liệt với kim loại chế tạo ấm (inox, hợp kim nhôm), đảm bảo an toàn cho thiết bị.

Đáp án cần chọn là: B

Câu hỏi số 3:
Thông hiểu

Sắp xếp các dung dịch có cùng nồng độ mol $0,1\text{~M}$ sau đây theo thứ tự tốc độ hòa tan ban đầu của một mẩu đá vôi tăng dần:

1. Dung dịch giấm ăn ($CH_{3}COOH$, $pK_{a} \approx 4,76$)
2. Dung dịch citric acid ($C_{6}H_{8}O_{7}$, $pK_{a1} \approx 3,13$)
3. Dung dịch hydrochloric acid (HCl)

Đáp án đúng là: 1-3-2-4

Câu hỏi:983545
Phương pháp giải

Tốc độ phản ứng hòa tan $CaCO_{3}$ phụ thuộc vào nồng độ ion $H^{+}$ ban đầu trong dung dịch. Acid có hằng số phân ly acid càng lớn ($pK_{a}$ càng nhỏ) thì nồng độ $H^{+}$ càng cao, phản ứng xảy ra càng nhanh.

Giải chi tiết

Tốc độ phản ứng hòa tan $CaCO_{3}$ phụ thuộc vào nồng độ ion $H^{+}$ ban đầu trong dung dịch. Acid có hằng số phân ly acid càng lớn ($pK_{a}$ càng nhỏ) thì nồng độ $H^{+}$ càng cao, phản ứng xảy ra càng nhanh.

$pK_{a}\left( {CH_{3}COOH} \right) = 4,76 > pK_{a1}\left( \text{citric~acid} \right) = 3,13 > pK_{a}$.

Do đó nồng độ $H^{+}$: (1) < (2) < (3). Tốc độ hòa tan tăng dần: (1) < (2) < (3).

Đáp án cần chọn là: 1-3-2-4

Câu hỏi số 4:
Vận dụng

Đánh giá tính đúng/sai của các phát biểu sau:

Đúng Sai
a) Nước chứa nhiều ion $Ca^{2 +}$ và $Mg^{2 +}$ được gọi là nước cứng.
b) Nước cứng vĩnh cửu có thể làm mềm đơn giản chỉ bằng cách đun sôi nhẹ.
c) Khi hòa tan hoàn toàn $1\text{~mol~}CaCO_{3}$ bằng dung dịch $CH_{3}COOH$ loãng dư, thu được vừa đúng $1\text{~mol~khí~}CO_{2}$.
d) Sự tạo thành thạch nhũ trong hang động đá vôi là quá trình giải phóng $CO_{2}$ từ dung dịch $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$ dưới điều kiện thoáng khí.
e) Có thể dùng dung dịch xà phòng để nhận biết nước cứng vì nước cứng tạo nhiều bọt hơn nước mềm.

Đáp án đúng là: Đ; S; Đ; Đ; S

Câu hỏi:983546
Phương pháp giải

a) Định nghĩa nước cứng (chứa nhiều $Ca^{2 +}$, $Mg^{2 +}$).

b) Nước cứng vĩnh cửu chứa các ion $Cl^{-}$, $SO_{4}^{2 -}$, không thể làm mềm bằng cách đun sôi đơn thuần.

c) Bảo toàn nguyên tố carbon từ muối carbonate thành khí $CO_{2}$.

d) Cơ chế tạo thạch nhũ trong hang động tự nhiên.

e) Tác dụng của xà phòng với ion $Ca^{2 +},Mg^{2 +}$ tạo muối kết tủa không tan, làm giảm lượng bọt xà phòng.

Giải chi tiết

a) đúng, nước cứng là nước chứa nhiều cation $Ca^{2 +}$ và $Mg^{2 +}$.

b) sai, đun sôi chỉ làm mềm được nước cứng tạm thời (chứa $HCO_{3}^{-}$), không làm mềm được nước cứng vĩnh cửu.

c) đúng, phương trình: $\left. CaCO_{3} + 2CH_{3}COOH\rightarrow\left( {CH_{3}COO} \right)_{2}Ca + CO_{2} + H_{2}O \right.$; $1\text{~mol~}CaCO_{3}$ sinh ra $1\text{~mol~}CO_{2}$.

d) đúng, dung dịch chảy nhỏ giọt giải phóng $CO_{2}$ và kết tinh lại thành các cột $CaCO_{3}$ thạch nhũ.

e) sai, nước cứng tạo kết tủa với xà phòng stearate làm giảm khả năng tạo bọt (nước cứng tạo ít bọt hơn hẳn nước mềm).

Đáp án cần chọn là: Đ; S; Đ; Đ; S

Câu hỏi số 5:
Vận dụng

Một gia đình đun sôi hoàn toàn 2 lít nước sinh hoạt có độ cứng tạm thời với nồng độ ion $Ca^{2 +}$ là 0,002M (toàn bộ $Ca^{2 +}$ tồn tại dưới dạng muối $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$). Giả sử 80% lượng $CaCO_{3}$ kết tủa sinh ra bám chặt vào đáy ấm đun. Khối lượng cặn vôi (tính bằng gam) bám vào ấm sau một lần đun như trên là?

Đáp án đúng là: 0,32

Câu hỏi:983547
Phương pháp giải

Tính số mol $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}$: $n = C_{M} \cdot V$.

Phương trình phản ứng: $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2}\overset{t^{\circ}}{\rightarrow}CaCO_{3} + CO_{2} + H_{2}O$.

Tính khối lượng $CaCO_{3}$ lý thuyết, sau đó nhân với tỉ lệ bám dính 80%.

Giải chi tiết

Số mol $Ca\left( {HCO_{3}} \right)_{2} = 0,002 \cdot 2 = 0,004\text{~mol}$.

Số mol $CaCO_{3}$ kết tủa sinh ra = $0,004\text{~mol}$.

Khối lượng $CaCO_{3}$ tạo thành = $0,004 \cdot 100 = 0,40\text{~gam}$.

Khối lượng cặn bám thực tế vào đáy ấm = $0,40 \cdot 80\% = 0,32\text{~gam}$.

Đáp án cần điền là: 0,32

Quảng cáo

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

>>  2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.

Hỗ trợ - Hướng dẫn

  • 024.7300.7989
  • 1800.6947 free

(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com


Khảo sát học từ vựng tiếng Anh

Chỉ mất 3 phút để chia sẻ trải nghiệm học từ vựng của bạn. Nhận quyền trải nghiệm ứng dụng miễn phí trước khi ra mắt.

Tham gia khảo sát →