Sự im lặng của đám đông: Hiệu ứng người bàng quan Trong tâm lý học
Sự im lặng của đám đông: Hiệu ứng người bàng quan
Trong tâm lý học xã hội, hiệu ứng người bàng quan (The Bystander Effect) là thuật ngữ dùng để chỉ hiện tượng một cá nhân có xu hướng ít can thiệp hoặc giúp đỡ nạn nhân hơn khi có sự hiện diện của nhiều người khác. Nghịch lý này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu thực nghiệm, cho thấy rằng số lượng người chứng kiến càng đông thì khả năng một cá nhân đứng ra hành động càng giảm.
Theo các nhà tâm lý học John Darley và Bibb Latané, hiện tượng trên chủ yếu bắt nguồn từ hai cơ chế tâm lý. Thứ nhất là sự khuếch tán trách nhiệm (diffusion of responsibility). Khi một cá nhân đối diện với tình huống khẩn cấp một mình, họ cảm nhận trách nhiệm cá nhân ở mức cao, từ đó có động lực hành động. Ngược lại, trong bối cảnh có nhiều người cùng chứng kiến, trách nhiệm này bị chia nhỏ về mặt tâm lý. Mỗi người đều có xu hướng cho rằng người khác sẽ can thiệp, dẫn đến việc không ai thực sự hành động.
Cơ chế thứ hai là sự phớt lờ tập thể (pluralistic ignorance), còn được gọi là sự không biết mang tính tập thể. Trong những tình huống mơ hồ, con người thường quan sát phản ứng của những người xung quanh để xác định mức độ nghiêm trọng của sự việc. Khi thấy những người khác tỏ ra bình thản, mỗi cá nhân dễ đi đến kết luận sai lầm rằng tình huống không nguy hiểm, dù trên thực tế tất cả đều đang âm thầm chờ đợi tín hiệu từ người khác. Hệ quả là sự thụ động lan rộng trong toàn bộ đám đông.
Một minh chứng tiêu biểu cho hiệu ứng này là thí nghiệm do Darley và Latané thực hiện năm 1968. Trong nghiên cứu, những người tham gia được đặt trong tình huống tin rằng họ đang nghe thấy một sinh viên khác lên cơn động kinh qua hệ thống liên lạc nội bộ. Kết quả cho thấy, khi người tham gia nghĩ rằng chỉ có mình họ nghe thấy tiếng kêu cứu, khoảng 85% đã nhanh chóng báo cáo sự việc. Tuy nhiên, khi họ tin rằng còn có bốn người khác cũng đang nghe, tỷ lệ can thiệp giảm xuống chỉ còn khoảng 31%.
Từ những phát hiện trên, các nhà nghiên cứu cho rằng việc xác định rõ trách nhiệm cá nhân là yếu tố then chốt để vượt qua hiệu ứng người bàng quan. Trong các tình huống khẩn cấp giữa đám đông, việc kêu cứu chung chung thường không hiệu quả. Thay vào đó, nếu một cá nhân được chỉ định cụ thể và giao nhiệm vụ rõ ràng, sự khuếch tán trách nhiệm sẽ bị phá vỡ, từ đó làm tăng khả năng can thiệp.
(Văn bản được biên soạn dựa trên nghiên cứu “Bystander intervention in emergencies” của Darley & Latané, 1968.)
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 dưới đây:
Nội dung chính của bài đọc bàn về vấn đề gì?
Đáp án đúng là: B
Đọc đoạn mở đầu và các câu chủ đề của từng đoạn thân bài để tổng hợp ý chính.
Đáp án cần chọn là: B
Theo bài đọc, "sự khuếch tán trách nhiệm" (diffusion of responsibility) diễn ra như thế nào trong đám đông?
Đáp án đúng là: C
Tìm định nghĩa của "khuếch tán trách nhiệm" trong đoạn văn thứ 2.
Đáp án cần chọn là: C
Kết quả thí nghiệm năm 1968 của Darley và Latané cho thấy điều gì về mối quan hệ giữa số lượng người chứng kiến và hành vi giúp đỡ?
Đáp án đúng là: B
Đọc đoạn 4, so sánh số liệu giữa hai trường hợp (một mình và nhóm 4 người).
Đáp án cần chọn là: B
Nối các tình huống ở Cột A với Cơ chế/Giải thích phù hợp ở Cột B.
Đáp án đúng là: 1-b; 2-a; 3-c; 4-d
Phân tích hành vi trong từng tình huống và khớp với lý thuyết trong bài.
Đáp án cần chọn là: 1-b; 2-a; 3-c; 4-d
Điền từ thích hợp dựa trên văn bản vào chỗ trống:
"Trong những tình huống mơ hồ, con người thường quan sát __________ của những người xung quanh để xác định mức độ nghiêm trọng của sự việc."
Đáp án đúng là: phản ứng
Tìm câu chứa từ khóa "quan sát" trong đoạn 3.
Đáp án cần điền là: phản ứng
Theo bài đọc, hai cơ chế tâm lý nào là nguyên nhân chính dẫn đến hiệu ứng người bàng quan?
Đáp án đúng là: A; C
Xác định các thuật ngữ chính được tác giả liệt kê ở đầu đoạn 2 và đoạn 3.
Đáp án cần chọn là: A; C
Xác định các nhận định sau là Đúng hay Sai dựa trên thông tin bài đọc:
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) "Sự phớt lờ tập thể" thường xảy ra trong những tình huống mà sự việc đã rất rõ ràng và không còn mơ hồ.
|
||
| b) Trong thí nghiệm năm 1968, 85% người tham gia đã hành động khi họ tin rằng mình là nhân chứng duy nhất.
|
||
| c) Sự thụ động của đám đông là do bản chất con người vô cảm chứ không phải do các cơ chế tâm lý.
|
||
| d) Khi thấy người khác bình thản, cá nhân dễ kết luận sai lầm rằng tình huống không nguy hiểm. |
Đáp án đúng là: S; Đ; S; Đ
Đối chiếu từng nhận định với từ ngữ cụ thể trong văn bản.
Đáp án cần chọn là: S; Đ; S; Đ
Để phá vỡ hiệu ứng người bàng quan trong tình huống khẩn cấp, giải pháp nào sau đây được đề xuất?
Đáp án đúng là: B; C
Đọc đoạn cuối cùng (giải pháp) để tìm hành động được khuyến nghị.
Đáp án cần chọn là: B; C
Tìm một thuật ngữ trong bài còn được gọi là "sự không biết mang tính tập thể".
Đáp án đúng là: Sự phớt lờ tập thể
Đọc đoạn 3, tìm cụm từ đồng nghĩa được tác giả giới thiệu.
Đáp án cần điền là: Sự phớt lờ tập thể
Kéo các từ/cụm từ thích hợp thả vào các vị trí ô trống để hoàn thiện đoạn văn tóm tắt về Hiệu ứng người bàng quan:
"Theo các nhà nghiên cứu, sự hiện diện của đám đông kích hoạt sự , khiến mỗi cá nhân cảm thấy gánh nặng tâm lý lên mình nhẹ bớt. Bên cạnh đó, việc quan sát thái độ điềm tĩnh của người khác khiến cá nhân đánh giá sai về tính của sự việc. Hai yếu tố này cộng hưởng làm động lực can thiệp cá nhân, dẫn đến sự bao trùm toàn bộ tập thể."
Đáp án đúng là: Khuếch tán trách nhiệm; Nghiêm trọng; Suy giảm; Thụ động
Dựa vào các từ khóa trong văn bản để tìm từ phù hợp ngữ cảnh và ngữ pháp:
Vị trí (1): Cần một danh từ chỉ cơ chế tâm lý làm giảm trách nhiệm.
Vị trí (2): Cần một tính từ/danh từ chỉ tính chất của sự việc mà con người cần xác định.
Vị trí (3): Cần một động từ chỉ xu hướng đi xuống của hành động/động lực.
Vị trí (4): Cần một danh từ chỉ trạng thái cuối cùng của đám đông.
Đáp án cần chọn là: Khuếch tán trách nhiệm; Nghiêm trọng; Suy giảm; Thụ động
Quảng cáo
Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí
>> 2K8 Chú ý! Lộ Trình Sun 2026 - 3IN1 - 1 lộ trình ôn 3 kì thi (Luyện thi 26+ TN THPT, 90+ ĐGNL HN, 900+ ĐGNL HCM, 70+ ĐGTD - Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com.Đầy đủ theo 3 đầu sách, Thầy Cô giáo giỏi, luyện thi theo 3 giai đoạn: Nền tảng lớp 12, Luyện thi chuyên sâu, Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com
