Trong bài thơ sau giấc mơ 1, Hoàng Đăng Khoa có viết: có thể đã đi hết một giấc mơ nhưng

Trong bài thơ sau giấc mơ 1, Hoàng Đăng Khoa có viết:

có thể đã đi hết một giấc mơ

nhưng giấc mơ làm gì có cuối

mỗi lần đọc lại

là một lần khác đi con chữ cũ

một lần gấp mép

nếp gấp chưa từng

có thể đã nói ra nhiều điều

nhưng biết đâu

chính điều chưa nói

mới là điều còn ở lại

[...]

(Hoàng Đăng Khoa, trích sau giấc mơ, in trong không gì thực bằng giấc mơ 2, Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2025, tr. 103 - 104)

Trả lời cho các câu 1, 2 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Vận dụng

Từ ý thơ trên cùng trải nghiệm đời sống, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận với chủ đề: Tìm thấy hiện thực sau những giấc mơ.

Xem lời giải

Câu hỏi:982117

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân bài

a. Giải thích

- Giấc mơ: Không chỉ là hiện tượng sinh lý khi ngủ, mà trong ngữ cảnh này là biểu tượng cho ước mơ, khát vọng, khoảng không gian tưởng tượng, những lý tưởng sống xa rộng của con người.

- Hiện thực: Là cuộc sống đang diễn ra với những thử thách, cơ hội, hành động thực tế và giá trị chân thực.

- Tìm thấy hiện thực sau những giấc mơ: Hành trình chuyển hóa từ thế giới tinh thần/ước mơ sang hành động thực tiễn; là sự thức tỉnh, đối diện và cải tạo hiện thực sau khi đã trải qua những trăn trở, suy tưởng.

b. Phân tích, chứng minh

- Giấc mơ mở đường cho hiện thực: Giấc mơ nuôi dưỡng tâm hồn, cung cấp năng lượng và định hướng cho con người vươn tới tương lai. Nếu không có giấc mơ, hiện thực sẽ cằn cỗi và thiếu sức sống.

- Hiện thực là thước đo và điểm tựa của giấc mơ: Một giấc mơ chỉ có giá trị khi nó hướng tới việc kiến tạo một hiện thực tốt đẹp hơn. Nếu mãi chìm đắm trong "giấc mơ", con người sẽ rơi vào ảo tưởng.

- Quá trình "thức tỉnh" và dấn thân: Sau mỗi "giấc mơ", con người trở về với hiện thực bằng góc nhìn mới (như "mỗi lần đọc lại / là một lần khác đi con chữ cũ"). Sự trải nghiệm từ giấc mơ giúp ta thấu hiểu hơn về giá trị thực của cuộc sống, từ đó bắt tay vào hành động cụ thể.

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp

c. Mở rộng vấn đề

- Phê phán những kẻ chỉ biết "ngủ quên trong giấc mơ" (sống trong hoài niệm hoặc viển vông), né tránh khó khăn thực tại; hoặc ngược lại, những người sống quá thực dụng, không bao giờ dám mơ ước.

- Giấc mơ và hiện thực không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau. Sống có lý tưởng (mơ) nhưng hành động bằng đôi chân trên đất cứng (thực).

3. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Câu hỏi số 2:

Vận dụng

Phải chăng, trong tác phẩm văn học, chính điều chưa nói mới là điều còn ở lại? Bằng trải nghiệm văn học, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận trả lời câu hỏi trên.

Xem lời giải

Câu hỏi:982118

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

II. Thân bài

1. Giải thích

- “Điều đã nói”: Là lớp bề mặt ngôn từ, câu chữ, cốt truyện, sự kiện hiển ngôn trong tác phẩm văn học.

- “Điều chưa nói”: Là những ẩn ý, ý xăm, tầng nghĩa sâu thẫm, những thông điệp chưa được phát ngôn trực tiếp mà ẩn giấu sau ngôn từ.

- “Còn ở lại”: Là sức sống bền bỉ, giá trị ám ảnh, khả năng đọng lại trong tâm trí người đọc qua nhiều thế hệ.

=> Khẳng định giá trị tối thượng của khoảng trống nghệ thuật trong tác phẩm — chính những ẩn ý, khoảng lặng giàu sức gợi mới là thứ nuôi dưỡng sức sống lâu bền của văn học.

2. Bàn luận

- Vì sao "điều chưa nói" lại là "điều còn ở lại"?

+ Đặc trưng của ngôn từ văn học: Ngôn từ nghệ thuật có tính hữu hạn nhưng khả năng gợi mở là vô hạn. Văn học hay là văn học gợi hơn là tả.

Sự đồng sáng tạo của độc giả: "Điều chưa nói" tạo ra các "khoảng trống" để người đọc dùng vốn sống, sự trải nghiệm và trí tưởng tượng để điền vào. Quá trình này giúp tác phẩm sống lại qua mỗi lần đọc với những nét mới.

- Tính vĩnh cửu của tư tưởng: Những điều nói thẳng ra thường dễ lỗi thời hoặc cạn kiệt, còn những tầng ẩn nghĩa chưa nói sẽ biến tác phẩm thành một cuộc hội thoại mở với mọi thời đại.

3. Chứng minh

(Học sinh tự chọn 2-3 tác phẩm tiêu biểu trong chương trình Trung học để phân tích sâu)

- Phân tích tính "ý tại ngôn ngoại" trong thơ (Ví dụ: Thơ thiền, thơ Nguyễn Du, thơ hiện đại...).

- Phân tích khoảng trắng nghệ thuật trong truyện (Ví dụ: Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu, Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long, các truyện ngắn dùng nguyên lý tảng băng trôi...).

4. Mở rộng

- Sự tương quan giữa "điều đã nói" và "điều chưa nói": Không thể phủ nhận giá trị của "điều đã nói". "Điều chưa nói" không thể tự nhiên tồn tại nếu không có một bệ phóng ngôn từ sắc nét, tinh tế từ "đã nói". "Điều đã nói" chính là phần nổi của tảng băng trôi nâng đỡ cho phần chìm sâu lắng.

- Yêu cầu với nghệ sĩ và người đọc:

+ Người nghệ sĩ: Cần tài năng bậc thầy trong việc nén chặt ngôn từ, biết dừng lại đúng lúc để tạo khoảng trống nghệ thuật.

+ Người đọc: Cần nâng cao tầm đón nhận, chủ động tham gia vào quá trình đồng sáng tạo để "đánh thức" những "điều chưa nói" trong tác phẩm.

III. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Quảng cáo

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link