Đọc văn bản: ĐÁ TRONG LÒNG SUỐI - Mai Văn Phấn- (1) Lặng yên cho nước chảy Xối xả lâu lạnh

Đọc văn bản:

ĐÁ TRONG LÒNG SUỐI

- Mai Văn Phấn- (1)

Lặng yên cho nước chảy

Xối xả lâu lạnh toát mình đá

Mùa Xuân đấy sao?

Dây hoa leo đường mòn

Tiếng chim dội xuống róc rách

Bóng cây xao động tảng đá lúc râm lúc nắng

Sắc hoa dại kia sao bình yên mãi được

Đá nhắm mắt an nhiên nước cuốn

Mấy con voọc chà vá chân xám (2)

Lại làm bóng cây dâng cao dập dềnh

Mưa bụi bay lung tung

Thấm ướt nơi sâu kín nhất

Mây dừng nơi mây

Mùi ổi chín thơm len lỏi trong rừng

Một con nhím xù lông bất động

Hơn hết lúc này

Ai hãy ở yên chỗ đó.

(In trong tập Bầu trời không mái che, NXB Hội Nhà văn, 2010)

Chú thích:

(1) Mai Văn Phấn (1955) là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ Việt Nam đương đại. Thơ ông giàu tính thể nghiệm, thường hướng tới khám phá chiều sâu tâm linh, thiên nhiên và những rung động tinh vi của đời sống; ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh và gợi nhiều khoảng trống suy tưởng cho người đọc.

(2) Voọc chà vá chân xám: Loài thú thuộc bộ Linh trưởng, chỉ có ở vùng rừng núi miền Trung và Tây Nguyên (Việt Nam); nổi tiếng với bộ lông năm màu sặc sỡ.

Trả lời cho các câu 1, 2 dưới đây:

Câu hỏi số 1:

Vận dụng

Từ trạng thái “lặng yên” được gợi ra trong bài thơ, em hãy viết bài văn về chủ đề: những khoảng lặng trong đời sống con người.

Xem lời giải

Câu hỏi:982121

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân bài

a. Giải thích vấn đề:

- Khoảng lặng là sự im ắng, tĩnh tại của không gian, thời gian; giống như trạng thái "nhắm mắt an nhiên" của tảng đá dưới suối mặc cho dòng nước xối xả.

- Khoảng lặng không phải là sự lười biếng, trì trệ hay trốn chạy hiện thực. Đó là sự chủ động tự thu mình lại, thiết lập một không gian thanh lọc tâm hồn, tạm ngắt kết nối với thế giới ồn ào để quay về với thế giới nội tâm.

b. Bàn luận vai trò, ý nghĩa của "khoảng lặng":

- Khoảng lặng để thấu hiểu bản ngã: Ngắt kết nối với thế giới ảo (mạng xã hội, những giá trị phù phiếm) để kết nối lại với bản ngã chân thực. Nhờ tĩnh lặng, ta nghe được tiếng vọng từ bên trong, nhận ra đâu là giá trị đích thực mà mình theo đuổi.

- Khoảng lặng tạo ra bản lĩnh và sức mạnh nội tại: Giống như hòn đá dẫu nước xối xả, vạn vật xao động vẫn "an nhiên", khoảng lặng giúp con người nạp lại năng lượng, giữ tâm thế vững vàng, điềm tĩnh trước những bão giông hay cám dỗ của cuộc đời.

- Khoảng lặng để biết trân trọng cuộc sống: Giúp ta chậm lại để cảm nhận những vẻ đẹp tinh khôi, bé nhỏ lướt qua trong đời (một tiếng chim, một mùi hương ổi) mà bình thường ta vô tình bỏ lỡ.

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp

c. Mở rộng

- Cần phân biệt "khoảng lặng" chủ động, tích cực để tái tạo năng lượng với sự vô cảm, thu mình vào ốc đảo, thờ ơ trước những nỗi đau và trốn tránh trách nhiệm với cộng đồng.

- Khoảng lặng không có nghĩa là ngừng cố gắng, mà là bước lùi chiến thuật để tiến xa hơn.

- Bài học nhận thức và hành động:

+ Mỗi chúng ta cần nhận thức được tầm quan trọng của việc "sống chậm" giữa thế giới đang lao đi quá nhanh.

+ Đồng thời cần biết tự tạo ra những khoảng lặng mỗi ngày (đọc một cuốn sách, đi dạo giữa thiên nhiên, tĩnh tâm suy nghĩ...) để cân bằng đời sống tinh thần.

3. Kết bài: Khẳng định lại giá trị vĩnh cửu của những "khoảng lặng".

Câu hỏi số 2:

Vận dụng

Nhà văn, nhà triết học người Pháp Denis Diderot (1713 – 1784) từng viết: Nghệ thuật của nhà thơ lớn là phô bày cho các bạn thấy một hoàn cảnh thoáng qua mà các bạn không hề để ý. (Denis Diderot, Từ mỹ học đến các loại hình nghệ thuật, Phùng Văn Tửu dịch, NXB Tri thức, 2012, tr. 212) Từ bài thơ Đá trong lòng suối của Mai Văn Phấn và bằng những trải nghiệm văn học của mình, em hãy bàn luận ý kiến trên.

Xem lời giải

Câu hỏi:982122

Phương pháp giải

Căn cứ kiến thức về văn nghị luận, phân tích và xác định vấn đề; sử dụng linh hoạt các thao tác lập luận,…

Giải chi tiết

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Thân bài

a. Giải thích

- "Hoàn cảnh thoáng qua mà không hề để ý": Đó là những chi tiết, sự vật, khoảnh khắc vô cùng bé nhỏ, bình dị, mỏng manh (một chiếc lá rơi, một hòn đá vô tri, một giọt sương...). Vì nhịp sống hối hả, con người đại chúng thường lướt qua, dẫm đạp lên hoặc vô tình để chúng chìm lấp.

- "Nghệ thuật của nhà thơ lớn là phô bày...": Khẳng định thiên chức và nhãn quan độc đáo của nghệ sĩ chân chính. Nhà thơ lớn là người có chiếc "kính hiển vi của tâm hồn", biết cúi xuống nhặt nhạnh hạt cát vô tri và dùng tư duy triết học để "vĩ đại hóa" nó, biến nó thành viên ngọc phát sáng những chân lý nhân sinh.

b. Lý giải

- Thơ ca là "chiếc kính hiển vi của tâm hồn", hướng về cõi vi mô. Một "hoàn cảnh thoáng qua" tuy mỏng manh nhưng lại có sức nén cảm xúc và tư tưởng khổng lồ, giúp ngưng đọng cái nhất thời thành cái vĩnh cửu.

- Tầm vóc của nghệ sĩ vĩ đại không nằm ở đề tài đao to búa lớn, mà ở nhãn quan triết học và năng lực "lạ hóa". Họ biết cúi xuống nhặt lấy một "hạt cát vô tri", dùng tư tưởng ủ ấm để biến nó thành "viên ngọc phát sáng" chân lý nhân sinh, đánh thức tâm hồn người đọc.

c. Phân tích, chứng minh qua bài thơ Đá trong lòng suối:

- Mai Văn Phấn đã bắt lấy một "hoàn cảnh thoáng qua" như thế nào?

+ Chỉ là khoảnh khắc một tảng đá nằm yên dưới lòng suối ("lặng yên cho nước chảy/ xối xả").

+ Chỉ là những chuyển động li ti, vụn vặt của thiên nhiên xung quanh: tiếng chim róc rách, bóng cây xao động, cơn mưa bụi bay lung tung, mùi ổi chín len lỏi, con voọc chuyền cành... Những thứ ta có thể gặp hàng ngàn lần và lãng quên.

- Nghệ thuật "phô bày" tài tình của nhà thơ lớn:

+ Phô bày một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ, thanh tịnh nhưng cũng đầy biến động. Tác giả sử dụng thủ pháp đối lập gay gắt giữa cái Động (nước chảy xối xả, cây xao động, chim dội xuống, mưa bụi bay) và cái Tĩnh (đá nhắm mắt an nhiên, mây dừng nơi mây, nhím bất động). Cái tĩnh của tảng đá đã vươn lên làm chủ và chế ngự toàn bộ không gian.

+ Quy luật vô thường của tạo hóa: Vạn vật không ngừng luân chuyển, cái đẹp trần gian mong manh, ngắn ngủi ("Sắc hoa dại kia sao bình yên mãi được").

+ Từ hòn đá, nhà thơ phô bày tư thế của con người giữa cõi phù sinh. "Đá nhắm mắt an nhiên nước cuốn" là biểu tượng cho sự tự tại, giữ tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến, không để ngoại cảnh ("nước xối xả") nuốt chửng.

+ Câu kết "Hơn hết lúc này / Ai hãy ở yên chỗ đó" như một tiếng chuông thiền, buộc người đọc phải dừng lại, thở chậm đi, neo giữ tâm hồn mình lại để bảo toàn sự thuần khiết nơi đáy sâu tâm hồn giữa bối cảnh thế giới bủa vây bởi sự xô bồ.

- Bằng ngôn ngữ cô đọng, giàu sức gợi và nhãn quan thiền học, Mai Văn Phấn đã biến một khoảnh khắc thiên nhiên thành một biểu tượng triết học đồ sộ.

Học sinh chọn 1-2 tác phẩm để đối chiếu, làm phong phú luận điểm

d. Đánh giá, mở rộng:

- Nhận định của Diderot hoàn toàn xác đáng, là thước đo để đánh giá tầm vóc của một tác giả và giá trị của một tác phẩm.

- Để làm được điều đó, nhà thơ phải có sự rung động tinh vi, trái tim giàu trắc ẩn và sự hàm dưỡng sâu sắc về triết học.

- Nghệ thuật chân chính đánh thức giác quan, dạy chúng ta biết quan sát, biết yêu thương từ những điều nhỏ nhặt nhất, chống lại căn bệnh vô cảm của thời đại.

3. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.

Quảng cáo

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

Câu hỏi trước Câu tiếp theo

>> Học trực tuyến lớp 9 và Lộ trình UP10 trên Tuyensinh247.com . Học online tại nhà cũng giáo viên giỏi từ trường TOP đầu cả nước. Lộ trình học tập 3 giai đoạn: Học nền tảng lớp 9, Ôn thi vào lớp 10, Luyện Đề. Bứt phá điểm lớp 9, thi vào lớp 10 kết quả cao. Hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả. Phụ huynh và học sinh tham khảo chi tiết khoá học tại: Link