Tel: 024.7300.7989 - Phone: 1800.6947 (Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)

Giỏ hàng của tôi

Paracetamol (còn gọi là acetaminophen, tên IUPAC: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) là loại thuốc hạ sốt,

Paracetamol (còn gọi là acetaminophen, tên IUPAC: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) là loại thuốc hạ sốt, giảm đau thông dụng bậc nhất hiện nay. Mặc dù an toàn ở liều điều trị, việc sử dụng paracetamol vượt quá mức khuyến cáo có thể dẫn tới tích tụ chất chuyển hóa độc hại N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI), gây hoại tử tế bào gan cấp tính. Theo khuyến cáo y tế quốc tế, liều tối đa hàng ngày đối với người trưởng thành là không quá 4000 mg trong 24 giờ, và liều dùng mỗi lần không được vượt quá 1000 mg (mỗi lần dùng cách nhau tối thiểu 4 đến 6 giờ).

Về mặt cấu trúc, paracetamol chứa một vòng benzene mang hai nhóm thế đối vị (vị trí para): một nhóm hydroxy (-OH) liên kết trực tiếp với nhân thơm và một nhóm chức amide (-NH-CO-CH3). Cấu trúc liên hợp giữa đôi electron chưa liên kết trên nguyên tử nitrogen, oxygen với hệ electron pi của vòng thơm tạo nên những tính chất lý - hóa đặc trưng của chất.

Nhóm -OH phenol quy định tính acid yếu của phân tử: paracetamol có thể phản ứng với kim loại Na giải phóng khí H2 và phản ứng được với dung dịch kiềm mạnh như NaOH ở nhiệt độ phòng tạo thành muối phenolate tan tốt trong nước. Ngược lại với amine bậc 1 hay bậc 2 thông thường, nhóm chức amide (-NH-CO-CH3) trong paracetamol có tính base rất yếu do hiệu ứng hút electron của nhóm carbonyl (-C=O), vì vậy paracetamol hầu như không thể hiện tính base và không tạo muối bền với dung dịch acid vô cơ loãng ở điều kiện thường. Khi đun sôi trong môi trường dung dịch acid vô cơ (như HCl) hoặc môi trường kiềm đặc, liên kết amide bị thủy phân: phân cắt tạo ra acetic acid (hoặc muối acetate) và hợp chất p-aminophenol (hoặc dạng muối tương ứng). Ngoài ra, nhóm thế hydroxy kích động mạnh mật độ electron trên vòng thơm ở các vị trí ortho so với chính nó, tạo điều kiện thuận lợi cho phản ứng thế ái điện tử (electrophilic substitution) với nước bromine tạo kết tủa.

 

Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:

Câu hỏi số 1:
Nhận biết

Phát biểu sau đây đúng hay sai? Paracetamol có khả năng làm đổi màu giấy quỳ tím ẩm sang màu xanh do chứa nhóm chức mang nguyên tử nitrogen.

Đáp án đúng là: B

Câu hỏi:983005
Phương pháp giải

Tính chất acid-base của hợp chất hữu cơ chứa nhóm chức amide.

Giải chi tiết

Nhóm amide (-NH-CO-CH3) có tính base rất yếu do hiệu ứng liên hợp rút electron của nhóm carbonyl (-C=O), còn nhóm -OH mang tính acid yếu. Dung dịch paracetamol trung tính/acid rất yếu, không làm quỳ tím hóa xanh ⟹ Sai.

Đáp án cần chọn là: B

Câu hỏi số 2:
Thông hiểu

Một người trưởng thành bị sốt cao uống thuốc paracetamol dạng viên sủi liều 500 mg/viên. Số viên thuốc tối đa người này được phép uống trong vòng 24 giờ theo khuyến cáo y tế an toàn là bao nhiêu viên?

Đáp án đúng là: 8

Câu hỏi:983006
Phương pháp giải

Dựa vào thông tin liều tối đa hàng ngày: không quá 4000 mg trong 24 giờ.

Giải chi tiết

Mỗi viên chứa 500 mg paracetamol.

Số viên tối đa = 4000 / 500 = 8 viên.

Đáp án cần điền là: 8

Câu hỏi số 3:
Thông hiểu

Đun nóng paracetamol với dung dịch acid HCl đặc, dư trong thời gian đủ dài để phản ứng thủy phân xảy ra hoàn toàn. Hợp chất hữu cơ chứa vòng thơm thu được sau phản ứng có công thức phân tử là

Đáp án đúng là: B

Câu hỏi:983007
Phương pháp giải

Phản ứng thủy phân liên kết amide trong môi trường acid HCl:

R-NH-CO-CH3 + H2O + HCl (đun nóng) ⟶ R-NH3Cl + CH3COOH.

Giải chi tiết

Paracetamol có công thức HO-C6H4-NH-CO-CH3.

Khi thủy phân hoàn toàn trong dung dịch HCl đặc, liên kết amide bị cắt đứt sinh ra acetic acid (CH3COOH) và muối 4-hydroxyphenylammonium chloride có cấu tạo HO-C6H4-NH3Cl.

Công thức phân tử của hợp chất thơm này là C6H8ClNO.

Đáp án cần chọn là: B

Câu hỏi số 4:
Thông hiểu

Cho m gam paracetamol tác dụng vừa đủ với 100 mL dung dịch NaOH 1M ở nhiệt độ phòng. Giá trị của m là

Đáp án đúng là: A

Câu hỏi:983008
Phương pháp giải

Phản ứng của nhóm -OH phenol với dung dịch kiềm:

HO-C6H4-NH-CO-CH3 + NaOH ⟶ NaO-C6H4-NH-CO-CH3 + H2O (ở điều kiện thường).

Tỉ lệ mol nparacetamol = nNaOH.

Giải chi tiết

Số mol NaOH = 0,1 . 1 = 0,1 mol.

Vì ở nhiệt độ thường liên kết amide chưa bị thủy phân, chỉ có nhóm phenol phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1 : 1.

Khối lượng phân tử của paracetamol (C8H9NO2) = 12 . 8 + 1 . 9 + 14 + 16 . 2 = 151 g/mol.

Giá trị m = 0,1 . 151 = 15,1 gam.

Đáp án cần chọn là: A

Câu hỏi số 5:
Thông hiểu

Đáp án đúng là:

Câu hỏi:983009
Phương pháp giải

a) Dựa vào tính acid của phenol và tính chất thủy phân của liên kết amide.

b) Phản ứng thế bromine vào nhân thơm của hợp chất phenol.

c) Xét điều kiện nhiệt độ thường so với nhiệt độ đun nóng khi tác dụng với kiềm.

d) Phản ứng thủy phân amide trong môi trường kiềm đun nóng: cần 1 NaOH cho nhóm phenol và 1 NaOH cho phản ứng thủy phân tạo muối acetate.

e) Hoạt tính sinh học của thuốc phụ thuộc vào cấu trúc nguyên vẹn của chất.

Giải chi tiết

a) đúng, paracetamol có nhóm phenol tác dụng được với kiềm và nhóm amide bị thủy phân trong acid đun nóng.

b) đúng, nhóm -OH định hướng thế vào các vị trí ortho còn trống trên nhân thơm tạo dẫn xuất bromo kết tủa tương tự phenol.

c) sai, ở nhiệt độ thường chỉ có nhóm phenol phản ứng nên tỉ lệ mol là 1 : 1.

d) đúng, khi đun nóng với dung dịch NaOH dư, nhóm phenol phản ứng tốn 1 NaOH, đồng thời liên kết amide bị thủy phân sinh ra CH3COONa tốn thêm 1 NaOH (tổng tỉ lệ là 1 : 2).

e) sai, sản phẩm p-aminophenol không có tác dụng hạ sốt tương đương và gây độc tính cao cho cơ thể.

Đáp án cần chọn là:

Quảng cáo

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

>>  2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.

Hỗ trợ - Hướng dẫn

  • 024.7300.7989
  • 1800.6947 free

(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com


Khảo sát học từ vựng tiếng Anh

Chỉ mất 3 phút để chia sẻ trải nghiệm học từ vựng của bạn. Nhận quyền trải nghiệm ứng dụng miễn phí trước khi ra mắt.

Tham gia khảo sát →