Paracetamol (còn gọi là acetaminophen, tên IUPAC: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) là loại thuốc hạ sốt,
Paracetamol (còn gọi là acetaminophen, tên IUPAC: N-(4-hydroxyphenyl)acetamide) là loại thuốc hạ sốt, giảm đau thông dụng bậc nhất hiện nay. Mặc dù an toàn ở liều điều trị, việc sử dụng paracetamol vượt quá mức khuyến cáo có thể dẫn tới tích tụ chất chuyển hóa độc hại N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI), gây hoại tử tế bào gan cấp tính. Theo khuyến cáo y tế quốc tế, liều tối đa hàng ngày đối với người trưởng thành là không quá 4000 mg trong 24 giờ, và liều dùng mỗi lần không được vượt quá 1000 mg (mỗi lần dùng cách nhau tối thiểu 4 đến 6 giờ).
Về mặt cấu trúc, paracetamol chứa một vòng benzene mang hai nhóm thế đối vị (vị trí para): một nhóm hydroxy (-OH) liên kết trực tiếp với nhân thơm và một nhóm chức amide (-NH-CO-CH3). Cấu trúc liên hợp giữa đôi electron chưa liên kết trên nguyên tử nitrogen, oxygen với hệ electron pi của vòng thơm tạo nên những tính chất lý - hóa đặc trưng của chất.
Nhóm -OH phenol quy định tính acid yếu của phân tử: paracetamol có thể phản ứng với kim loại Na giải phóng khí H2 và phản ứng được với dung dịch kiềm mạnh như NaOH ở nhiệt độ phòng tạo thành muối phenolate tan tốt trong nước. Ngược lại với amine bậc 1 hay bậc 2 thông thường, nhóm chức amide (-NH-CO-CH3) trong paracetamol có tính base rất yếu do hiệu ứng hút electron của nhóm carbonyl (-C=O), vì vậy paracetamol hầu như không thể hiện tính base và không tạo muối bền với dung dịch acid vô cơ loãng ở điều kiện thường. Khi đun sôi trong môi trường dung dịch acid vô cơ (như HCl) hoặc môi trường kiềm đặc, liên kết amide bị thủy phân: phân cắt tạo ra acetic acid (hoặc muối acetate) và hợp chất p-aminophenol (hoặc dạng muối tương ứng). Ngoài ra, nhóm thế hydroxy kích động mạnh mật độ electron trên vòng thơm ở các vị trí ortho so với chính nó, tạo điều kiện thuận lợi cho phản ứng thế ái điện tử (electrophilic substitution) với nước bromine tạo kết tủa.
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:
Phát biểu sau đây đúng hay sai? Paracetamol có khả năng làm đổi màu giấy quỳ tím ẩm sang màu xanh do chứa nhóm chức mang nguyên tử nitrogen.
Đáp án đúng là: B
Tính chất acid-base của hợp chất hữu cơ chứa nhóm chức amide.
Đáp án cần chọn là: B
Một người trưởng thành bị sốt cao uống thuốc paracetamol dạng viên sủi liều 500 mg/viên. Số viên thuốc tối đa người này được phép uống trong vòng 24 giờ theo khuyến cáo y tế an toàn là bao nhiêu viên?
Đáp án đúng là: 8
Dựa vào thông tin liều tối đa hàng ngày: không quá 4000 mg trong 24 giờ.
Đáp án cần điền là: 8
Đun nóng paracetamol với dung dịch acid HCl đặc, dư trong thời gian đủ dài để phản ứng thủy phân xảy ra hoàn toàn. Hợp chất hữu cơ chứa vòng thơm thu được sau phản ứng có công thức phân tử là
Đáp án đúng là: B
Phản ứng thủy phân liên kết amide trong môi trường acid HCl:
R-NH-CO-CH3 + H2O + HCl (đun nóng) ⟶ R-NH3Cl + CH3COOH.
Đáp án cần chọn là: B
Cho m gam paracetamol tác dụng vừa đủ với 100 mL dung dịch NaOH 1M ở nhiệt độ phòng. Giá trị của m là
Đáp án đúng là: A
Phản ứng của nhóm -OH phenol với dung dịch kiềm:
HO-C6H4-NH-CO-CH3 + NaOH ⟶ NaO-C6H4-NH-CO-CH3 + H2O (ở điều kiện thường).
Tỉ lệ mol nparacetamol = nNaOH.
Đáp án cần chọn là: A
Đáp án đúng là:
a) Dựa vào tính acid của phenol và tính chất thủy phân của liên kết amide.
b) Phản ứng thế bromine vào nhân thơm của hợp chất phenol.
c) Xét điều kiện nhiệt độ thường so với nhiệt độ đun nóng khi tác dụng với kiềm.
d) Phản ứng thủy phân amide trong môi trường kiềm đun nóng: cần 1 NaOH cho nhóm phenol và 1 NaOH cho phản ứng thủy phân tạo muối acetate.
e) Hoạt tính sinh học của thuốc phụ thuộc vào cấu trúc nguyên vẹn của chất.
Đáp án cần chọn là:
Quảng cáo
>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com












