Aspirin là một trong những dược phẩm lâu đời và phổ biến nhất trên thế giới, thuộc nhóm
Aspirin là một trong những dược phẩm lâu đời và phổ biến nhất trên thế giới, thuộc nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), được chỉ định giảm đau, hạ sốt và ức chế kết tập tiểu cầu nhằm phòng ngừa biến cố tim mạch. Aspirin được điều chế bằng phản ứng acetyl hóa salicylic acid (2-hydroxybenzoic acid) với acetic anhydride dư trong môi trường xúc tác acid vô cơ (thường là H2SO4 đặc hoặc H3PO4 85%):
2-HO-C6H4-COOH + (CH3CO)2O $\overset{H^{+},t^{\circ}}{\rightarrow}$ 2-(CH3COO)-C6H4-COOH + CH3COOH
Trong cấu trúc của aspirin, nguyên tử hydrogen của nhóm -OH phenol ban đầu đã được thay thế bằng nhóm acetyl (-CO-CH3) để tạo thành nhóm chức ester gắn trực tiếp vào nhân thơm (ester của phenol), trong khi nhóm carboxylic acid (-COOH) vẫn giữ nguyên. Do đặc điểm cấu trúc này, aspirin ít gây kích ứng trực tiếp lên niêm mạc dạ dày hơn so với salicylic acid tự do. Tuy nhiên, aspirin là một hợp chất nhạy cảm với độ ẩm; khi bảo quản không đúng cách hoặc tiếp xúc lâu với không khí ẩm, nó từ từ bị thủy phân ngược lại giải phóng acetic acid (nhận biết qua mùi giấm chua nồng) và salicylic acid.
Về tính chất hóa học trong dung dịch, do chứa cả nhóm chức carboxylic acid và ester của phenol nên aspirin phản ứng với dung dịch kiềm theo cơ chế hai nấc. Ở nhiệt độ phòng với kiềm loãng vừa đủ, phản ứng trung hòa nhóm -COOH diễn ra tức thời tạo muối sodium acetylsalicylate tan tốt trong nước. Nhưng khi đun nóng với dung dịch NaOH dư, phản ứng thủy phân liên kết ester của phenol xảy ra, tiêu tốn thêm NaOH để trung hòa nhóm -COOH của acetic acid sinh ra và nhóm -OH phenol vừa được giải phóng trên vòng thơm. Ngoài ra, salicylic acid tạo phức màu tím đặc trưng với dung dịch FeCl3 nhờ nhóm -OH phenol tự do, trong khi aspirin tinh khiết hoàn toàn không cho phản ứng màu này.
Trả lời cho các câu 1, 2, 3, 4, 5 dưới đây:
Phản ứng hóa học nào sau đây là phương pháp thuận tiện nhất để kiểm tra nhanh mẫu thuốc aspirin thành phẩm xem đã bị ẩm mốc, phân hủy một phần trong quá trình bảo quản hay chưa?
Đáp án đúng là: B
Dựa vào phản ứng màu đặc trưng giữa nhóm -OH phenol tự do và muối FeCl3:
Aspirin tinh khiết không có nhóm -OH phenol nên không tạo màu với FeCl3. Khi bị thủy phân một phần bởi độ ẩm, salicylic acid sinh ra có nhóm -OH phenol sẽ lập tức tạo phức màu tím với FeCl3.
Đáp án cần chọn là: B
Tại sao trong công nghiệp dược phẩm, người ta ưu tiên sử dụng salicylic acid dưới dạng dẫn xuất ester aspirin thay vì dùng trực tiếp salicylic acid dạng tự do để uống?
Đáp án đúng là: C
Đọc hiểu thông tin đoạn 2: "Do đặc điểm cấu trúc này, aspirin ít gây kích ứng trực tiếp lên niêm mạc dạ dày hơn so với salicylic acid tự do."
Đáp án cần chọn là: C
Cho 1,80 gam aspirin tinh khiết phản ứng hoàn toàn với dung dịch NaOH dư, đun sôi nhẹ trong thời gian vừa đủ. Số mol NaOH đã bị tiêu tốn trong phản ứng này là?
Đáp án đúng là: C
Phản ứng của aspirin với NaOH đun nóng (thủy phân nhóm ester của phenol và trung hòa acid):
2-(CH3COO)-C6H4-COOH + 3NaOH $\overset{t^{\circ}}{\rightarrow}$ 2-NaO-C6H4-COONa + CH3COONa + 2H2O
Tỉ lệ mol nNaOH = 3 . naspirin.
Đáp án cần điền là: C
Thực hiện tổng hợp aspirin từ 13,8 gam salicylic acid với lượng dư acetic anhydride theo quy trình bài đọc. Sau khi kết tinh và làm khô, thu được 14,4 gam aspirin tinh khiết. Hiệu suất của phản ứng tổng hợp đạt
Đáp án đúng là: A
Tính toán theo phương trình hóa học và định luật bảo toàn khối lượng/hiệu suất phản ứng.
C7H6O3 (salicylic acid: M = 138); C9H8O4 (aspirin: M = 180).
Hiệu suất H = (khối lượng thực tế / khối lượng lý thuyết) . 100%.
Đáp án cần chọn là: A
Xét tính đúng hay sai của các phát biểu sau:
| Đúng | Sai | |
|---|---|---|
| a) Aspirin thuộc loại hợp chất hữu cơ tạp chức, vừa có tính chất của một carboxylic acid vừa có tính chất của một ester. | ||
| b) Khi cho aspirin tác dụng với kim loại Na dư, 1 mol aspirin giải phóng tối đa 1 mol khí H2. | ||
| c) Dung dịch aspirin tinh khiết cho phản ứng tạo phức chất màu tím sẫm với dung dịch muối sắt(III) chloride. | ||
| d) Khi thủy phân hoàn toàn 1 mol aspirin trong dung dịch NaOH đun nóng, lượng muối hữu cơ thu được chứa 2 loại muối khác nhau. | ||
| e) Khí acetic acid bay hơi có mùi giấm chua ngửi thấy trong lọ thuốc aspirin là dấu hiệu chứng minh aspirin đang bị thủy phân bởi hơi ẩm. |
Đáp án đúng là: Đ; S; S; Đ; Đ
a) Nhận diện nhóm chức: -COOH và -COO-Ar.
b) Phản ứng với Na: chỉ nhóm -COOH phản ứng giải phóng H2.
c) Phản ứng tạo màu của phenol với FeCl3.
d) Phân tích các sản phẩm muối tạo thành sau phản ứng xà phòng hóa.
e) Dấu hiệu cảm quan của phản ứng thủy phân liên kết ester.
Đáp án cần chọn là: Đ; S; S; Đ; Đ
Quảng cáo
>> 2K9 Chú ý! Lộ Trình Sun 2027 - 1 lộ trình ôn đa kỳ thi (TN THPT, ĐGNL (Hà Nội/ Hồ Chí Minh), ĐGNL Sư Phạm, ĐGTD, ĐGNL Bộ Công an, ĐGNL Bộ Quốc phòng- Click xem ngay) tại Tuyensinh247.com. Cập nhật bám sát bộ SGK mới, Thầy Cô giáo giỏi, 3 bước chi tiết: Nền tảng lớp 12; Luyện thi chuyên sâu; Luyện đề đủ dạng đáp ứng mọi kì thi.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Hỗ trợ - Hướng dẫn
-
024.7300.7989
-
1800.6947
(Thời gian hỗ trợ từ 7h đến 22h)
Email: lienhe@tuyensinh247.com












